Kitobook.com
AudiokitoblarSimfoniyaGuvohliklarVIDEOUzMusic
KITOBLARAudiokitoblarҲикоялар китобиUZMUSICKINOLAR & MultfimlarNAJOT XABARIXushxabar hikoyalariQaraqalpaqsha KitapUzLatin
MakDonaldning Injil kitobiga o'zbek tilidagi sharhlari

Luqo Muqaddas xushxabar: 20Bob

Azərbaycan dilində Müqəddəs Kitab

D. Inson O‘g‘lining hokimiyati masalasi (20:1−8)

20:1−2 Bu qanday manzara! Buyuk Ustoz ma’bad soyasida toliqmay Xushxabarni e’lon qilmoqda, Isroil oqsoqollari esa Uning ta’lim berish huquqini shubha ostiga olishmoqda. Ular uchun Iso oddiy nosiralik duradgor edi. U talab qilinadigan rasmiy ta’lim, ilmiy unvonlar, cherkov hokimiyatining tasdig‘iga ega emasdi. Uning qanday vakolatlari bor edi? Boshqalarga ta’lim berish, va’z qilish va ma’badni poklash huquqini Unga kim berdi? Ular buni bilishni istardi!

20:3-8 Iso savolga savol bilan javob berdi; agar ular to‘g‘ri javob berganlarida, o‘z savollariga ham javob olgan bo‘lardi. Yahyoning suvga cho‘mdirishini Xudo ma’qullaganmi yoki bu faqat inson xohishi bilan amalga oshirilganmi? Ular tuzoqqa tushdi. Agar ular Yahyoni Xudo va’z qilish uchun tayinlaganini tan olsalar, unda nima uchun uning so‘zlariga quloq solmay, tavba qilmay va u e’lon qilgan Masihni qabul qilmadilar? Agar Yahyoni oddiy bir va’zxon deb aytsalar, uni Xudoning payg‘ambari deb bilgan xalqning g‘azabini qo‘zg‘atishardi.

Shuning uchun ular: "Yahyo hokimiyatni qayerdan olganini bilmaymiz", deb aytishdi.

Iso: "Unday bo‘lsa, Men ham sizlarga qanday hokimiyat bilan ta’lim berayotganimni aytmayman", dedi. Agar ular Yahyo haqida hech narsa ayta olmasalar, nega Yahyodan ulug‘roq Zotning hokimiyatiga shubha qilmoqdalar? Bu parcha Xudoning Kalomini va’z qilishning asosiy tarkibiy qismi Muqaddas Ruh bilan to‘lishdan iborat ekanini ko‘rsatadi. Bu in’omga ega bo‘lgan kishi unvonlar, darajalar va insoniy shon-shuhratga tayanganlardan ustun keladi.

Diplomingizni qayerdan oldingiz? Sizni kim tayinladi? Bu eski savollar, ehtimol hasadga asoslangan, hozir ham berilmoqda. Mashhur universitetning ilohiyot fakultetida yoki boshqa joyda o‘qimagan muvaffaqiyatli Injil voizining malakasi yoki tayinlanishining haqiqiyligi shubha ostiga olinadi.

E. Yovuz uzumchilar haqidagi masal (20:9−18)

20:9−12 Xudoning Isroil xalqi uchun doimo qayg‘urishi uzumzor haqidagi masalda yana bir bor hikoya qilinadi.

Xudo - bu uzumzorini (Isroilni) uzumchilarga (xalq boshliqlari - Ishayo 5:1-7 ga qarang) foydalanish uchun bergan yagona insondir. U uzumchilardan hosilni olish uchun qullarini yubordi; bu qullar Ishayo va Yahyo Cho‘mdiruvchi kabi Xudoning payg‘ambarlari bo‘lib, Isroilni tavba qilish va imonga chaqirdilar. Ammo Isroil hukmdorlari payg‘ambarlarni doim ta’qib qilishardi.

20:13 Nihoyat, Xudo O‘zining sevimli O‘g‘lini yuborib, ular Undan uyalishlariga umid qildi (garchi Xudo Masihning rad etilishini bilsa-da). E’tibor bering, Masih boshqalardan farq qiladi. Ular qul edilar, U - O‘g‘il.

20:14 O‘tmishlariga sodiq qolgan uzumchilar merosxo‘rni ham yo‘q qilishga qaror qilishdi. Boshliqlar va xalqning o‘qituvchilari sifatida ular mutlaq huquqlarga ega bo‘lishni xohlashdi - "uning merosi bizniki bo‘ladi." Ular hech qachon Isoga o‘zlarining diniy lavozimlarini berishni istamadilar. Agar Uni o‘ldirsalar, Isroil ustidan hukmronliklariga hech narsa xavf solmaydi, deb o‘ylashdi.

20:15−17 Va uni uzumzordan tashqariga chiqarib, o‘ldirishdi. Shunda Iso yahudiy tinglovchilaridan so‘radi: "Uzumzor egasi bu yovuz uzumchilarni nima qiladi?" Matto Injilida oliy ruhoniylar va oqsoqollar o‘zlarini o‘zlari hukm qilib, u ularni o‘ldiradi, deb javob berishgan (Matto 21:41).

Bu yerda Rabbiyning O‘zi javob berdi: "U kelib, o‘sha uzumchilarni halok qiladi va uzumzorni boshqalarga beradi." Bu Masihni rad etgan yahudiylar yo‘q qilinishini va Xudo imtiyozli o‘rinlarni boshqalarga berishini anglatardi. "Boshqalar" g‘ayriyahudiylar yoki oxirzamonda tiklanadigan Isroilga tegishli bo‘lishi mumkin.

Yahudiylar bunday so‘zlarni eshitib, orqaga tisarilishdi. "Aslo bunday bo‘lmasin!" deyishdi ular. Rabbiy bu bashoratni Zabur 117:22 ni keltirib tasdiqladi. Yahudiy quruvchilar Masihni, Toshni rad etishdi. Ularning rejalarida Unga joy topilmadi. Ammo Xudo Uni hamma narsadan ustun qo‘yishga qaror qildi va Uni bosh burchak toshi qilib qo‘ydiki, Usiz ish bitmaydi va Unga eng oliy sharaf berildi.

20:18 Bu oyatda Masihning ikki kelishiga ishora bor. (Boshqalar tosh haqida gapirganda, Isoning oldida tavba qilib yiqiladigan, parchalanib, najot topadigan gunohkorni nazarda tutishadi. Masihni rad etgan kishi esa kelajakdagi hukm paytida kukun qilib ezib tashlanadi.) Uning birinchi kelishi yerdagi tosh bilan ifodalangan; odamlar Uning past va kamtarligidan qoqilib, Uni rad etganlari uchun parchalanib ketishdi. Ushbu oyatning ikkinchi qismida toshning osmondan tushib, ishonmaydiganlarni kukun qilib ezib tashlashi ko‘rsatilgan.

F. Qaysarga nima berish kerak, Xudoga nima berish kerak (20:19−26)

20:19−20 Oliy ruhoniylar va ulamolar Iso bu gaplarni ular haqida aytganini tushunishdi, shuning uchun Unga qo‘l ko‘tarish imkoniyatlarini yanada ko‘proq izlashdi. Ular Isoni hibsga olib, Rim hukmdorining sudiga topshirish uchun asos bo‘ladigan so‘zlarni ayttirish maqsadida ayyor odamlarni yuborishdi.

Bu makkorlar avvaliga Uni Xudoga bo‘lgan sadoqati va odamlardan qo‘rqmasligi uchun maqtashdi, U qaysarga qarshi biror narsa deyishiga umid qilishdi.

20:21−22 Ular Isodan yahudiylarning qaysarga soliq to‘lashi to‘g‘rimi, deb so‘radilar. Agar Iso "yo‘q" deb javob berganida, uni xoinlikda ayblab, rimliklar qo‘liga topshirgan bo‘lishardi. Agar "ha" degan bo‘lsa, bunday qarashlar uchun irodianlar (va ko‘plab yahudiylar) undan yuz o‘girardi.

20:23−24 Iso o‘ziga qarshi fitna uyushtirilganini angladi. U o‘ziga bir dinor berishlarini so‘radi; ehtimol, uning o‘z tangasi yo‘q edi. Ularning bu tangalarga ega bo‘lganliklari va ulardan foydalanayotganliklari majusiylar hokimiyatiga qaram ekanliklarini ko‘rsatardi.

Iso: "Unda kimning surati va yozuvi bor?" deb so‘radi. Ular: "Qaysarniki," deb javob berishdi.

20:25−26 Shunda Iso quyidagi so‘zlar bilan ularni lol qoldirdi: "Unday bo‘lsa, qaysarniki bo‘lgan narsani qaysarga, Xudoniki bo‘lgan narsani Xudoga bering." Ular, chamasi, qaysarning manfaatlariga juda e’tibor qaratishardi, ammo Xudoning ishlaridan yiroq edilar. "Pul qaysarniki, sizlar esa Xudonikisiz. Dunyo o‘z tangalariga ega bo‘lsin, Xudo esa O‘z yaratganlariga." Hayotdagi eng muhim narsalardan ko‘z yumib, arzimas ishlarga e’tibor qaratish juda oson.

O‘ziga o‘xshaganlarga qarz berish va ayni paytda Xudoga tegishli bo‘lgan narsalarni talon-taroj qilish ham oson.

G. Sadduqiylar va ularning tirilish haqidagi jumbog‘i (20:27−44)

20:27 Isoni siyosiy masalada tutib olishga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchragach, ba’zi sadduqiylar ilohiyot jumbog‘i bilan uning oldiga kelishdi. Ular o‘liklarning tirilishini butunlay inkor etganlari uchun, o‘ta g‘alati misol orqali bu ta’limotni masxara qilmoqchi bo‘lishdi.

20:28−33 Ular Isoga Muso qonuniga ko‘ra, bo‘ydoq odam naslni davom ettirish va oilaviy mulkni saqlab qolish uchun akasining bevasiga uylanishi kerakligini eslatdilar (Qonunlar 25:5). Ularning hikoyasiga ko‘ra, bir ayol ketma-ket yetti aka-ukaga turmushga chiqqan. Yettinchisi vafot etgach, u ham farzand ko‘rmay o‘lgan. "Xo‘sh, qayta tirilganda u ularning qaysi biriga xotin bo‘ladi?" deb so‘radilar. Ular bunday hal qilib bo‘lmaydigan muammoni ko‘tarib, o‘zlarini juda aqlli deb o‘ylashdi.

20:34 Iso bunga javoban nikoh munosabatlari faqat bu dunyoga xos ekanini, osmonda davom etmasligini aytdi. U osmonda er-xotin bir-birini tanimaydi demadi, balki u yerda ularning o‘zaro munosabatlari butunlay boshqacha asosda qurilishini ta’kidladi.

20:35 "O‘sha davrga erishishga muvaffaq bo‘lganlar" iborasi har qanday inson o‘zi osmonga sazovor bo‘lishi mumkinligini anglatmaydi: gunohkorlar ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan yagona xizmat - bu Rabbimiz Iso Masihning xizmatidir. "Faqat o‘zini o‘zi hukm qilganlar, Masihni qabul qilganlar va barcha xizmatlar Unga tegishli ekaniga qo‘shilganlargina munosib sanaladi" (Coates, Luke’s Gospel, 252-bet). "O‘likdan tirilish" iborasi faqat mo‘minlarning tirilishiga taalluqlidir. U aslida "o‘liklar orasidan (yunoncha "ek") qayta tirilish" degan ma’noni anglatadi.

Qutqarilgan va qutqarilmagan barcha o‘liklar bir vaqtning o‘zida tiriladi, degan fikr Muqaddas Kitobda uchramaydi.

20:36 Keyin osmon holatining ustunligi ta’kidlanadi. U yerda o‘lim yo‘q, bu jihatdan insonlar farishtalar bilan teng bo‘ladi. Ular ham Xudoning farzandlaridir. Mo‘minlar allaqachon Xudoning farzandlari, lekin bu tashqi ko‘rinishda namoyon bo‘lmaydi. Osmonda ular Xudoning farzandlari sifatida ko‘rinadi. Ularning birinchi tirilishda ishtirok etishlari ham buni tasdiqlaydi. "Biz faqat shuni bilamizki, U zohir bo‘lganda, biz ham Unga o‘xshash bo‘lamiz, chunki Uni qanday bo‘lsa, shundayligicha ko‘ramiz" (1 Yuhanno 3:2). "Masih - sizning hayotingiz zohir bo‘lganda, siz ham U bilan birga ulug‘vorlikda zohir bo‘lasiz" (Kolosaliklar 3:4).

20:37−38 Tirilishni asoslash uchun Iso Chiqish 3:6 ga murojaat qiladi. U yerda Muso Egamizni Ibrohimning Xudosi, Is’hoqning Xudosi va Yoqubning Xudosi deb atagan. Agar sadduqiylar o‘ylab ko‘rganlarida edi, quyidagilarni anglab yetgan bo‘lishardi: (1) Xudo o‘liklarning emas, tiriklarning Xudosi; (2) Ibrohim, Is’hoq va Yoqub vafot etgan. Demak, Xudo ularni qayta tiriltirishi kerak, degan xulosa kelib chiqadi. Egamiz: "Men Ibrohimning Xudosi edim..." demadi, balki: "Men borman..." dedi. Xudoning tiriklar Xudosi ekanligi tirilishni taqozo etadi.

20:39−44 Ba’zi ulamolar Uning dalillarining kuchini tan olishga majbur bo‘ldi. Biroq Iso so‘zini tugatmay, yana bir bor Xudoning Kalomiga murojaat qildi. Zabur 109:1 da Dovud Masihni o‘z Egasi deb atagan. Barcha yahudiylar Masih Dovudning o‘g‘li bo‘lishiga rozi edilar. Qanday qilib U ham Dovudning Egasi, ham uning o‘g‘li bo‘lishi mumkin? Bu savolga Iso Masihning O‘zi javob bo‘ladi. U Dovuddan Inson O‘g‘li sifatida kelib chiqqan bo‘lsa-da, Dovudning Yaratuvchisi edi. Biroq ular buni tushunish uchun juda ko‘r edilar.

I. Ulamolarga qarshi ogohlantirish (20:45−47)

Shunda Iso xalq oldida shogirdlarini ulamolardan ogohlantirib dedi: Ular xudojo‘y ko‘rinish uchun uzun kiyimlarda yurishadi. Gavjum bozorlarda o‘zlarini hurmat bilan salomlashlarini yoqtirishadi. Ibodatxonalarda va ziyofatlarda to‘rga o‘tirishni xohlashadi. Ular beva ayollarning uy-joylarini tortib olib, xo‘ja ko‘rsinga uzoq ibodat qilishadi. Bunday ikkiyuzlamachilik uchun ular yanada qattiqroq jazolanadi.

Muqaddas Kitob ONLINE

1 Bir kuni Iso Ma’badda xalqqa ta’lim berib, Xushxabar aytayotgan edi. Shu payt bosh ruhoniylar, Tavrot tafsirchilari va oqsoqollar kelib qoldilar.
2 Ular Isodan so‘radilar: — Bizlarga ayting–chi, Siz bu ishlarni qanday hokimiyat bilan qilyapsiz? Bu hokimiyatni Sizga kim bergan?
3 Iso ularga shunday javob berdi: — Men ham sizlarga bir savol berayin, Menga aytinglar:
4 Yahyo xalqni suvga cho‘mdirish huquqini Xudodan olganmidi yoki insondanmi?
5 Ular esa o‘zaro mulohaza yuritdilar: “Agar Xudodan desak, U: “Nega Yahyoga ishonmadingizlar?” — deydi.
6 Agar insondan desak, butun xalq bizni toshbo‘ron qiladi, chunki xalq Yahyoning payg‘ambarligiga qat’iy ishonadi.”
7 Shunday qilib, ular: — Qayerdanligini bilmaymiz, — deb javob berdilar.
8 Iso ularga dedi: — Unday bo‘lsa, Men ham bu ishlarni qaysi hokimiyat bilan qilayotganimni sizlarga aytmayman.
9 Iso xalqqa quyidagi masalni aytdi: “Bir odam uzumzor barpo qilibdi. Uzumzorni bog‘bonlarga ijaraga berib, o‘zi uzoq vaqtga safarga ketibdi.
10 Yig‘im–terim mavsumida, uzumzor hosilidan tegishli ulushini olish uchun o‘sha odam xizmatkorini bog‘bonlar oldiga yuboribdi. Ammo bog‘bonlar xizmatkorni kaltaklab, qup–quruq qaytarib yuborishibdi.
11 Keyin uzumzor egasi yana boshqa bir xizmatkorini yuboribdi. Bog‘bonlar bu xizmatkorni ham urib, sharmanda qilib, qup–quruq qaytarib yuborishibdi.
12 Yana uchinchisini yuboribdi, uni ham yarador qilib, quvib chiqarishibdi.
13 Keyin uzumzor egasi o‘ylabdi: “Endi nima kilsam ekan? Endi suyukli o‘g‘limni yuboraman. Balki bog‘bonlar uni hurmat qilishar.”
14 Ammo bog‘bonlar uning o‘g‘lini ko‘rishlari bilan o‘zaro muhokamaga tushib: — Bu merosxo‘r–ku! Uni o‘ldiraylik, shunda merosi bizga qoladi, — deyishibdi–da,
15 o‘g‘lini uzumzordan tashqariga chiqarib, o‘ldirishibdi. Xo‘sh, sizningcha, endi uzumzor egasi ularni nima qilar ekan?
16 U kelib bog‘bonlarni o‘ldiradi, uzumzorini esa boshqalarga ijaraga beradi.” Buni eshitganlar: — Xudo ko‘rsatmasin! — deb yuborishdi.
17 Iso esa ularga tikilib, shunday dedi: — Unday bo‘lsa, Muqaddas Bitiklardagi: “Binokorlar rad etgan tosh Binoning tamal toshi bo‘ldi”, degan so‘zlarning ma’nosi nima?
18 Kimki bu toshga yiqilsa, parcha–parcha bo‘ladi. Tosh kimning ustiga tushsa, uni ezib yuboradi.
19 Iso aytgan bu masal tafsirchilar bilan bosh ruhoniylarga qarshi aytilgan edi. Ular buni anglab yetdilar va shu zahoti Isoni qo‘lga olmoqchi bo‘ldilar. Ammo xalqdan qo‘rqdilar.
20 Tafsirchilar bilan bosh ruhoniylar Isoni kuzatib yurdilar. Uning ortidan o‘zlarini samimiy ko‘rsatadigan odamlarni qo‘ydilar. Ular esa Isoni tilidan ilintirib, hokimning qo‘liga va hukmiga bermoqchi edilar.
21 Shuning uchun ular Isoga dedilar: — Ustoz, siz aytayotgan so‘zlaringiz va o‘rgatayotgan ta’limotingiz to‘g‘ri ekanini bilamiz. Siz hech kimga yuz–xotir qilmay Xudoning yo‘lini to‘g‘ri o‘rgatasiz.
22 Ayting–chi, Qaysarga soliq to‘lashimiz to‘g‘rimi yoki yo‘qmi?
23 Iso ularning makkorligini anglab, dedi:
24 — Qani, Menga bir dinor ko‘rsatinglar! Bu tangadagi surat va yozuv kimniki? — Qaysarniki, — deb javob berdi ular.
25 Iso: — Unday bo‘lsa, Qaysarning haqini Qaysarga, Xudoning haqini Xudoga beringlar, — dedi.
26 Ular xalqning ko‘z o‘ngida Isoni tilidan ilintira olmadilar. Isoning javobidan lol qolib, jim bo‘ldilar.
27 Sadduqiylar o‘liklarning tirilishini inkor etardilar. Ularning ba’zilari Isoning oldiga kelib, xalq oldida Unga shunday savol berdilar:
28 — Ustoz! Muso bizga shunday yozib qoldirgan: “Agar birovning akasi farzand ko‘rmay o‘tib ketsa, ukasi akasining xotiniga uylanib, akasi uchun farzandni dunyoga keltirsin. Tug‘ilgan bola marhum akasiniki hisoblanadi.”
29 Yetti aka–uka bo‘lgan ekan. Birinchisi uylanibdi, ammo farzand ko‘rmay olamdan o‘tibdi.
30 So‘ng ikkinchisi o‘sha xotinni olib, bola ko‘rmay o‘libdi.
31 Uchinchisi ham xuddi shu ko‘yga tushibdi. Xullas, yettita aka– ukaning hammasi o‘sha xotinga uylanib, farzandsiz o‘tib ketibdi.
32 Oxiri, xotin ham o‘libdi.
33 Ayting– chi, Xudo odamlarni tiriltirganda o‘sha ayol qaysi birining xotini hisoblanadi? Yettovi ham unga uylangan edilar–ku!
34 Iso ularga shunday javob berdi: — Bu dunyoda odamlar uylanadilar va erga tegadilar.
35 Ammo o‘likdan tirilishga va kelajakdagi dunyoda yashashga sazovor bo‘lganlar u dunyoda uylanmaydilar, erga ham tegmaydilar.
36 Ular bamisoli farishtalarday bo‘lganlari uchun, hech qachon o‘lmaydilar. Ular Xudoning bolalaridir, chunki tirilgandirlar.
37 Hatto Musoning o‘zi ham tirilishni tasdiqlab, yonayotgan buta to‘g‘risidagi hikoyada Egamizni — Ibrohim, Is’hoq va Yoqubning Xudosi deb atagan.
38 Zotan Xudo o‘liklarning emas, tiriklarning Xudosidir. Xudo uchun hamma tirikdir.
39 40Tafsirchilarning ba’zilari Isoga yana savol berishga jur’at etmaganlari uchun: — Ustoz, yaxshi gapirdingiz, — dedilar.
40 Iso tafsirchilarga dedi:
41 “Nega MasihniDovudning o‘g‘li deydilar?
42 43Mana, Dovudning o‘zi Zabur kitobida shunday degan: “Egamiz aytmoqda Rabbimga:
43 Dushmanlaringni oyoqlaring ostiga poyandoz qilmagunimcha, Sen Mening o‘ng tomonimda o‘tirgin.”
44 Demak, Dovud Masihni Rabbim deb atagan bo‘lsa, qanday qilib Masih Dovudning o‘g‘li bo‘ladi?!”
45 Butun xalq Isoni tinglab turar ekan, U shogirdlariga dedi:
46 “Tavrot tafsirchilaridan ehtiyot bo‘linglar! Ular uzun kiyimlar kiyishni, bozorlarda yurganlarda ularga salom berishlarini yaxshi ko‘radilar. Sinagogalarda yaxshi joylarda o‘tirishni, ziyofatlarda to‘rda o‘tirishni yoqtiradilar.
47 Ammo beva ayollarning uy– joylarini tortib oladilar, xo‘ja ko‘rsinga uzoq duo o‘qiydilar. Bunday odamlar nihoyatda qattiq jazoga mubtalo bo‘ladilar.”