Luqo Muqaddas xushxabar: 21Bob

K. Beva ayolning ikki chaqa puli (21:1−4)

Iso ma’bad xazinasiga o‘z nazrlarini qo‘yayotgan boylarni kuzatayotganida, boylar va kambag‘al beva ayol o‘rtasidagi farqdan hayratga tushdi. Ular nimadir berishdi, u esa bor-yo‘g‘ini berdi. Xudoning nazarida bu bechora beva hammasidan ham ko‘proq qo‘ydi. Ular o‘zlarining ortiqchasidan, u esa o‘zining yo‘qchiligidan berdi. Ular o‘zlariga arzimagan yoki hech narsaga arzimagan narsalarni berishdi; u esa o‘zida bor bo‘lgan barcha tirikchiligini berdi.

"Mo‘l-ko‘lchilikdan Xudoga beriladigan oltinni, unga ehtiyoj bo‘lmagani uchun, Xudo tubsiz jarlikka tashlaydi; qon bilan sug‘orilgan mis tangani esa, U ko‘tarib olib, O‘z og‘zining tegishi bilan abadiy oltinga aylantiradi." (Dr. Joseph Parker, Christian Truth Magazine, November 1962, 303-bet.)

L. Kelajak voqealar tartibi (21:5−11)

5−33-oyatlarda buyuk bashoratli nutq bayon etilgan. Garchi u Matto 24 va 25-boblardagi Zaytun tog‘idagi nutqni eslatsa-da, u bilan bir xil emas. Biz yana bir bor o‘zimizga eslatib qo‘yishimiz kerakki, Injillardagi farqlar chuqur ma’noga ega. Ushbu nutqda Rabbimiz ham milodiy 70-yilda Quddusning vayron qilinishi, ham O‘zining ikkinchi kelishidan oldin sodir bo‘ladigan alomatlar haqida gapirayotganini ko‘ramiz. Bu ikki marta ishora qilish qonuniga misol bo‘la oladi - tez orada Uning bashoratlari Tit qamali paytida qisman amalga oshishi kerak, ammo ular buyuk azob-uqubat davrining oxirida yanada to‘liqroq amalga oshadi.

Bu nutqning rejasi quyidagicha:

1. Iso Quddusning vayron bo‘lishini bashorat qiladi (5-6-oyatlar).

2. Shogirdlar bu qachon sodir bo‘lishini so‘rashadi (7-oyat).

3. Iso dastlab O‘zining ikkinchi kelishidan oldingi voqealarning umumiy manzarasini beradi (8-11-oyatlar).

4. Keyin U Quddusning qulashi va undan keyingi davrni tasvirlaydi (12-24-oyatlar).

5. Va nihoyat, U O‘zining ikkinchi kelishi arafasida bo‘ladigan alomatlar haqida so‘zlab beradi va izdoshlarini Uning qaytishini kutib yashashga chaqiradi (25-26-oyatlar).

21:5−6 Ba’zi odamlar Hirod ibodatxonasining hashamatidan hayratlanganlarida, Iso ularni tez orada yo‘q bo‘lib ketadigan moddiy narsalarga mahliyo bo‘lishdan ogohlantirdi. Shunday kunlar keladiki, ibodatxona butunlay vayron bo‘ladi.

21:7 Shogirdlar darhol bu qachon sodir bo‘lishini va bu vaqt yaqinlashayotganini qaysi belgi ko‘rsatishini bilishga qiziqib qolishdi. Shubhasizki, ularning savoli faqat Quddusning vayron qilinishiga taalluqli edi.

21:8−11 Avvaliga Najotkorning javobi ularni oxirzamonga, ya’ni Shohlik o‘rnatilishi arafasida ma’bad yana vayron qilinishiga olib kelganga o‘xshaydi. Soxta Masihlar, yolg‘on mish-mishlar, urushlar va g‘alayonlar bo‘ladi. Nafaqat xalqlar o‘rtasida to‘qnashuvlar, balki tabiatdagi buyuk ofatlar: zilzilalar, ocharchiliklar va vabolar, dahshatli hodisalar va osmondan tushadigan buyuk alomatlar bo‘ladi.

M. Oxirzamondan oldingi davr (21:12−19)

21:12−15 Avvalgi oyatlarda Iso oxirzamondan bevosita oldin sodir bo‘ladigan voqealarni tasvirlagan edi. 12-oyat "bulardan oldin..." iborasi bilan boshlanadi, shuning uchun biz 12−24-oyatlarda nutq so‘zlash vaqti va kelajakdagi buyuk azob-uqubat davri o‘rtasidagi vaqt tasvirlangan deb hisoblaymiz. Isoning shogirdlari hibsga olinadi, ta’qib qilinadi, diniy va fuqarolik sudlariga tortiladi va zindonlarga tashlanadi. Ularga bu muvaffaqiyatsizlik va fojia bo‘lib tuyulishi mumkin, ammo aslida Rabbimiz bularning barchasini O‘z shon-shuhratiga guvohlik berishga aylantiradi.

Ular o‘z himoyasini oldindan tayyorlab qo‘ymasliklari kerak. Hal qiluvchi paytda Xudo ularga raqiblarini butunlay dovdiratib qo‘yadigan so‘zlarni aytish uchun alohida donolik beradi.

21:16−18 Oilalarda ham xiyonat bo‘ladi: imon keltirmagan qarindoshlar masihiylarni tutib beradi, ba’zilari esa Masihga sodiqligi uchun hatto o‘ldiriladi. 16-oyat - "va ba’zilaringizni o‘ldirishadi" va 18-oyat - "lekin boshingizdan bitta soch ham yo‘qolmaydi" o‘rtasida ziddiyat bordek tuyuladi. Bu faqat bir narsani anglatishi mumkin: garchi ba’zilar Masih yo‘lida azob chekib o‘lishsa-da, ular ruhan to‘liq saqlanib qolishadi. Ular jismonan o‘ladilar, lekin abadiy hayotdan mahrum bo‘lmaydilar.

21:19 Bu oyat shuni ko‘rsatadiki, kimki Masih uchun hamma narsaga bardosh berib, Undan voz kechmasa, bu bilan o‘z imonining haqiqiyligini isbotlaydi. Chinakam najot topgan insonlar har qanday holatda ham haqiqat va sadoqatga sodiq qolishadi.

N. Quddusning halokati (21:20−24)

Shubhasizki, bu yerda Rabbimiz milodiy 70-yilda Quddusning vayron qilinishi mavzusiga o‘tadi. Bu voqeaning boshlanish belgisi Quddusning Rim qo‘shinlari tomonidan qurshab olinishi bo‘ladi.

"Birinchi asrdagi masihlarga (milodiy 70-yilda) Quddusning vayron qilinishi va go‘zal marmar ma’badning yer yuzidan supurib tashlanishi haqida aniq ishora berilgan edi: ’Qachonki Quddusni qo‘shinlar qurshovida ko‘rsangiz, bilingki, uning vayron bo‘lishi yaqinlashib qoldi’. Bu, Quddusning vayron bo‘lishiga ishora edi va masihiylar bu alomatni ko‘rib, qochib ketishlari kerak edi. Imonsizlar shahar devorlari qo‘shin bilan o‘ralgan bo‘lsa, qochishning iloji yo‘q, deb e’tiroz bildirishi mumkin, ammo Xudoning Kalomi hech qachon xato qilmaydi. Rim sarkardasi o‘z qo‘shinlarini qisqa muddatga olib ketib, yahudiy imondorlarga qochish imkonini berdi. Ular shunday qilishdi, Pella degan joyga ketishdi va o‘sha yerda najot topishdi." (Dr. Joseph Parker, Christian Truth Magazine, November 1962, 303-bet.)

Shaharga qayta kirishga urinish halokatli bo‘ladi. Shahar Xudoning O‘g‘lini rad etgani uchun jazolanishi kerak. O‘sha kunlarda og‘ir ahvolga tushib qolgan homilador va emizikli ayollarning holiga voy; ular Isroil yurti va yahudiy xalqi ustidan Xudoning hukmidan qochib qutulishi qiyin bo‘ladi. Ko‘pchilik o‘ldiriladi, tirik qolganlar esa boshqa mamlakatlarga asir qilib olib ketiladi.

24-oyatning so‘nggi qismi qadimgi Quddus shahri vayron bo‘lganidan to g‘ayriyahudiylar davri tugaguncha g‘ayriyahudiylar hukmronligi ostida bo‘lishi haqidagi ajoyib bashoratdir. Bu yahudiylar qisqa muddat davomida shaharni boshqarmaydi degani emas, balki shahar g‘ayriyahudiylar davri tugamaguncha doimiy ravishda ularning bosqini va tajovuziga duchor bo‘lishi haqida gap ketmoqda.

Yangi Ahd g‘ayriyahudiylarning boyligi, to‘liqligi va davri o‘rtasida farq qiladi.

1. G‘ayriyahudiylarning boyliklari (Rimliklarga 11:12) Xudo Isroilni vaqtincha tark etgan paytda g‘ayriyahudiylar egallab turgan imtiyozli mavqeni ko‘rsatadi.

2. G‘ayriyahudiylarning to‘liqligi (Rim 11:25) - bu Masihning g‘ayriyahudiy kelini to‘lishib, osmonga ko‘tariladigan va Xudo Isroil bilan munosabatlariga qaytadigan vaqtdir.

3. G‘ayriyahudiylar davri (Luqo 21:24) aslida Bobil asirligidan (miloddan avvalgi 521-yil) boshlangan va g‘ayriyahudiy xalqlar Quddus shahri ustidan nazoratni to‘xtatgunga qadar davom etadi.

Najotkor bu so‘zlarni aytganidan beri o‘tgan asrlar davomida Quddus asosan g‘ayriyahudiy davlatlar tomonidan boshqarilgan. Imperator Yulian Murtad (milodiy 331-363-yillar) nasroniylikni obro‘sizlantirish va Parvardigorning bashoratini rad etishga intildi. U yahudiylarni ibodatxonani tiklashga da’vat etdi. Ular g‘ayrat bilan ishga kirishib, hashamatli tarzda kumush belkuraklardan foydalanishdi, qirmizi pardalar bilan axlat tashishdi. Biroq zilzila va yerdan otilib chiqqan olov sharlari ularning ishini to‘xtatib qo‘ydi. Ular bu ishni tashlab ketishga majbur bo‘lishdi. (Edvard Gibbon, Rim imperiyasining tanazzuli va qulashi, II:95−101.)

O. Ikkinchi kelish (21:25−28)

Bu oyatlarda Iso Masihning ikkinchi kelishi oldidan yuz beradigan tabiat talvasalari va yer yuzidagi falokatlar tasvirlangan. Quyosh, oy va yulduzlarda ochiq-oydin belgilar bo‘ladi. Osmon jismlari o‘z orbitalaridan chiqadi. Bu yer o‘qining og‘ishiga olib kelishi mumkin. G‘oyat katta suv toshqini quruqlikni bosib ketadi.

Insoniyatni vahima bosadi, chunki osmon jismlari Yer orbitasiga juda yaqin keladi. Ammo taqvodor insonlar uchun umid bor: "O‘shanda Inson O‘g‘lining qudrat va ulug‘vorlik bilan bulut ustida kelayotganini ko‘radilar. Bu voqealar sodir bo‘la boshlaganda, boshingizni ko‘tarib, najotingiz yaqinlashganini bilinglar."

P. Anjir daraxti va barcha daraxtlar (21:29−33)

21:29−31 Uning qaytishi yaqinligini ko‘rsatuvchi yana bir belgi - bu gullagan anjir daraxti va barcha daraxtlardir. Anjir daraxti Isroil xalqining ajoyib timsoli; bu so‘nggi kunlarda u yangi hayotning guvohi bo‘ladi. Albatta, asrlar davomidagi tarqoqlik va noma’lumlikdan so‘ng 1948-yilda Isroil xalqi qayta tiklangani va hozirda xalqlar oilasining a’zosi sifatida e’tirof etilgani bejiz emas.

Boshqa daraxtlarning ham gullashi millatchilikning o‘sishi va dunyoning rivojlanayotgan mamlakatlarida ko‘plab yangi hukumatlarning paydo bo‘lishini anglatishi mumkin. Bu belgilar Masihning Shohligi yaqin orada o‘rnatilishini ko‘rsatadi.

21:32 Iso bularning barchasi sodir bo‘lganda, bu avlod o‘tmaydi, degan edi. Ammo U "bu avlod" iborasiga qanday ma’no yuklagan?

1. Ba’zilarning fikricha, Xudovand bu so‘zlarni aytgan paytda yashagan avlod haqida gapirgan va bularning barchasi Quddus vayron qilinganda amalga oshgan. Ammo bunday bo‘lishi mumkin emas, chunki Masih bulutlar ustida qudrat va buyuk shon-sharaf bilan qaytib kelmagan.

2. Boshqalarning fikricha, "bu avlod" so‘zlari bu alomatlar ro‘y bera boshlagan paytda yashaydigan odamlarga tegishli bo‘lib, bu alomatlarning boshlanishini ko‘rgan odamlar Masihning qaytishini ham ko‘radilar. Bashorat qilingan barcha voqealar bir avlodning hayoti davomida sodir bo‘ladi. Bu mumkin bo‘lgan tushuntirish.

3. Yana bir talqin shuki, "bu avlod" so‘zi Masihga dushman bo‘lgan yahudiy xalqiga nisbatan ishlatiladi. Parvardigorning aytishicha, yahudiy millati tarqalib ketishiga qaramay, yo‘q qilinmaydi, balki omon qoladi va uning O‘ziga bo‘lgan munosabati asrlar davomida o‘zgarmaydi. Ehtimol, ikkinchi va uchinchi talqinlar to‘g‘ridir.

21:33 Atmosfera va yulduzli osmon o‘tib ketadi. Shuningdek, yer ham hozirgi ko‘rinishida bo‘lmaydi. Va Parvardigorning bu bashoratlari amalga oshmay qolmaydi.

Q. Ogohlik va ibodat haqida eslatma (21:34−38)

21:34−35 Shu paytda, Uning shogirdlari yeb-ichish va kundalik tashvishlarga berilib ketib, o‘sha kun to‘satdan boshlariga tushmasligi uchun ehtiyot bo‘lishlari lozim. Chunki bu kun yerni o‘zining doimiy yashash joyi deb hisoblaydigan barcha tirik jonlar uchun xuddi shunday kutilmaganda keladi.

21:36 Chin shogirdlar doimo sergak turib ibodat qilishlari kerak. Shu yo‘l bilan ular o‘zlarini Xudoning g‘azabiga duchor bo‘lgan bu fosiq dunyodan ajratib, Inson O‘g‘lining marhamati oldida turadigan barcha insonlarga o‘xshab qoladilar.

21:37−38 Hazrat har kuni ma’badda ta’lim berar, kechalarini esa O‘zi yaratgan bu dunyoda hatto uyi bo‘lmay, Zaytun tog‘ida o‘tkazar edi. Keyin esa butun xalq Uni yana tinglash uchun ertalabdan Uning oldiga kelar edi.