Luqo Muqaddas xushxabar: 22Bob

XI. INSON O‘G‘LINING AZOB-UQUBATLARI VA O‘LIMI (22-23-boblar)

A. Isoni o‘ldirish fitnasi (22:1−2)

22:1 Xamirturushsiz non bayrami Fisihdan boshlanib, yana yetti kun davom etadigan davrni o‘z ichiga oladi. Bu davrda xamirturush ishlatilgan hech qanday taom iste’mol qilinmasligi kerak edi. Fisih yahudiy yilining birinchi oyi bo‘lgan nison oyining 14-kuni nishonlanardi. 15-kundan 21-kungacha bo‘lgan yetti kun Xamirturushsiz non bayrami deb atalsa-da, 1-oyatda butun bayram shu nom bilan atalgan. Agar Luqo asosan yahudiylar uchun yozayotgan bo‘lganida, Xamirturushsiz non bayrami va Fisih o‘rtasidagi bog‘liqlikni eslatishga hojat qolmasdi.

22:2 Oliy ruhoniylar va ulamolar uzluksiz ravishda Rabbimiz Isoni qanday qilib yo‘q qilish rejasini tuzardilar, biroq xalqdan qo‘rqqanlari uchun g‘alayon chiqarmasdan buni amalga oshirish kerakligini tushunishardi. Ular ko‘pchilik Isoga hurmat bilan munosabatda bo‘lishini bilishardi.

B. Yahudoning xoinligi (22:3−6)

22:3 O‘n ikki havoriydan biri bo‘lgan Yahudoga shayton kirib oldi. U Isqariyot deb tanilgan edi. Yuhanno (13:27) kitobida yozilishicha, bu voqea Fisih ziyofatida Iso unga bir burda non uzatganidan so‘ng sodir bo‘lgan. Biz bu hodisa ketma-ket bosqichlarda yuz bergan yoki Luqo aniq vaqtni emas, balki faqat voqeani qayd etgan, degan xulosaga kelamiz.

22:4−6 Har holda, Yahudo oliy ruhoniylar va ma’bad qo‘riqchilarining boshliqlari bilan kelishib oldi. U xalqni bezovta qilmasdan Isoni ularning qo‘liga topshirish rejasini puxta ishlab chiqdi. Reja juda maqbul edi va ular unga pul berishga rozi bo‘lishdi - bizga ma’lumki, o‘ttiz kumush tanga. Shunday qilib, Yahudo xoinlik rejasining tafsilotlarini ishlab chiqish uchun jo‘nab ketdi.

D. Fisih bayramiga tayyorgarlik (22:7−13)

22:7 Ushbu oyatlarda tilga olingan turli vaqt oraliqlariga oid ba’zi muammolar mavjud. Xamirturushsiz non kuni odatda 13-nison bilan bog‘liq bo‘lib, yahudiylar o‘z uylaridan barcha xamirturushli nonlarni olib chiqishlari kerak edi. Ammo bu yerda aytilishicha, bu 14-nisonga to‘g‘ri keladigan fisih qo‘zisini so‘yish kerak bo‘lgan kun edi. Leon Morris va boshqa olimlarning fikricha, Fisihda ikkita taqvimdan foydalanilgan: rasmiy va Iso hamda boshqalar amal qilgan taqvim (Leon Morris, The Gospel According to Luke, 302-304-betlar). Bizningcha, so‘nggi payshanba voqealari shu yerdan boshlanib, 53-oyatgacha davom etadi. 302-304.)

22:8−10 Rabbimiz Butrus va Yuhannoni Quddusga Fisih bayramini nishonlashga tayyorgarlik ko‘rish uchun yubordi. Ularga ko‘rsatmalar berarkan, har bir narsani mukammal bilishini namoyish etdi. Shahar darvozasidan kirishda ko‘za suv ko‘targan bir kishi ularga duch kelishi kerak edi. Sharq shaharlarida bu g‘ayrioddiy hodisa edi, odatda suv ko‘zalarini ayollar ko‘tarib yurishardi. Bu yerda erkak kishi Muqaddas Ruhning ajoyib timsoli bo‘lib, U chanqoq qalblarni Rabbimiz bilan muloqot qiladigan joyga yetaklaydi.

22:11−13 Rabbimiz nafaqat bu odamning qayerdaligini va qaysi yo‘nalishda harakatlanishini oldindan bilgan, balki uyning qaysidir egasi Unga va shogirdlariga katta jihozlangan xonani taqdim etishni xohlashini ham bilardi. Ehtimol, bu kishi Rabbimizni tanib, o‘zini va mol-mulkini Unga butunlay bag‘ishlagan edi. Mehmonxona bilan katta jihozlangan xona o‘rtasida farq bor. Saxovatli mezbon shogirdlar kutganidan ham yaxshiroq joy tayyorlagan edi. Iso Baytlahmda tug‘ilganida, Unga mehmonxonada (yunoncha "kataluma") joy topilmagan edi. Bu safar U shogirdlariga xona (yunoncha "kataluma") so‘rashni buyurdi, ammo ularga undan ham yaxshiroq narsa - katta jihozlangan xona berildi. Hamma narsa U aytganidek bo‘lib chiqdi va shogirdlar Fisihga tayyorgarlik ko‘rdilar.

E. So‘nggi Fisih (22:14−18)

22:14 Ko‘p asrlar davomida yahudiylar Fisih bayramini nishonlab, begunoh qo‘zining qoni orqali Misrdan va o‘limdan qutqarilganliklarini eslashardi. Bularning barchasi oxirgi marta bayramni nishonlash uchun o‘n ikki havoriy bilan birga yonboshlagan Xaloskorning yodiga kelishi kerak edi. U haqiqiy Fisih Qo‘zisi edi, Uning qoni tez orada O‘ziga ishonganlarning najoti uchun to‘kilishi kerak edi.

22:15−16 Bu muayyan Fisih Uning uchun so‘z bilan ifodalab bo‘lmaydigan ahamiyatga ega edi va U azob-uqubatlaridan oldin uni tatib ko‘rishni juda xohlardi. U yer yuziga qaytib kelib, ulug‘vor Shohligini o‘rnatmaguncha, Fisihni qayta nishonlamasligini aytdi. "Juda istagan edim" iborasi qizg‘in, ehtirosli intilish ma’nosini anglatadi. Bu samimiy so‘zlar barcha zamonlar va xalqlardagi imonlilarni Isoning O‘z dasturxoni atrofida hammamiz bilan muloqot qilishga bo‘lgan kuchli ishtiyoqini e’tiborga olishga undaydi.

22:17−18 U Fisih marosimining bir qismini tashkil etuvchi sharob qadahini olganida, u uchun shukrona aytdi va shogirdlariga uzatib, Ming yillik Shohligi kelmaguncha uzum mevasidan ichmasligini yana bir bor eslatdi. Fisih kechasining tasviri 18-oyat bilan yakunlanadi.

F. Qutlug‘ Kechlik (22:19−23)

22:19−20 Oxirgi Pasxadan so‘ng darhol Qutlug‘ Kechlik boshlandi. Rabbimiz Iso bu muqaddas xotirani O‘z izdoshlari asrlar davomida Uning o‘limini eslab yurishlari uchun o‘rnatdi. Avvalo, U ularga O‘z tanasining ramzi bo‘lmish nonni berdi. So‘ngra, kosani berdi - bu Uning Golgofaning xochida to‘kiladigan bebaho qonining yorqin timsoli edi. U bu haqda O‘ziga tegishli bo‘lganlar uchun to‘kiladigan qonidagi yangi ahd kosasi sifatida gapirdi. Bu, Xudo dastlab Isroil xalqi bilan tuzgan yangi ahd Uning qoni bilan tasdiqlangani demakdir. Yangi ahdning to‘liq amalga oshishi Rabbimiz Iso Masihning yer yuzidagi saltanati davrida yuz beradi, ammo biz, imonlilar, hozirdanoq uning barakalaridan bahramand bo‘lmoqdamiz.

Shubhasiz, non va sharob Uning jismi va qonining ramzidir. Uning tanasi hali topshirilmagan, qoni ham to‘kilmagan edi. Shuning uchun, bu ramzlar mo‘jizaviy tarzda haqiqatga aylandi, deb o‘ylash bema’nilik bo‘lardi. Yahudiy xalqiga qon iste’mol qilish man etilgani bois, shogirdlar U asl qon haqida emas, balki Uning qonining ramzi bo‘lgan narsa haqida gapirayotganini tushunishgan.

22:21 Bu oyatdan Yahudoning haqiqatan ham oxirgi kechlikda ishtirok etgani ko‘rinadi. Biroq Yuhanno (13-bob) xiyonatchi Iso unga bir bo‘lak non berib, suvga botirganidan keyin xonadan chiqib ketganini aniq aytadi. Bu voqea Qutlug‘ Kechlik o‘rnatilishidan oldin sodir bo‘lgani uchun, ko‘pchilik Isoning non va sharob tarqatayotganida Yahudo qatnashmagan, deb hisoblaydi.

22:22 Rabbimiz Isoning azob-uqubatlari va o‘limi oldindan belgilangan edi, ammo Yahudo Uni o‘z xohishi bilan sotdi. Shuning uchun Iso: "Mana, Menga xiyonat qiluvchining qo‘li...", dedi. Garchi Yahudo o‘n ikki shogird orasida bo‘lsa-da, u chin imonli emas edi.

22:23 Bu yerda shogirdlarning biroz hayratlanishi va o‘zlariga ishonchsizligi ko‘rsatilgan. Ular orasidan kim bu qabih ishga qo‘l urishi mumkinligini bilishmasdi.

G. Xizmatdagi haqiqiy ulug‘vorlik (22:24−30)

22:24−25 Qutlug‘ Kechlikdan so‘ng darrov shogirdlar orasida qaysi biri ulug‘roq bo‘lishi kerakligi haqida bahs boshlangani insoniy qalblarning qanchalik ojizligini ko‘rsatadi. Hazrati Iso ularga O‘z saltanatida ulug‘vorlik insoniy tasavvurlarga butunlay zid ekanini eslatdi. G‘ayriyahudiy xalqlar ustidan hukmronlik qilgan podshohlar buyuk zotlar sifatida tan olinadi; hatto ularni ezgulik qiluvchilar deb ataydilar. Ammo bu faqat so‘zdagina, aslida ular shafqatsiz zolimlardir. Ular ezgulik qiluvchilar nomi bilan atalsa-da, ularning shaxsiy fazilatlari bunga mutlaqo mos kelmaydi.

22:26 Najotkorning izdoshlari orasida bunday bo‘lmasligi kerak. Ulug‘ bo‘lmoqchi bo‘lgan kishi o‘zini kichik tutishi lozim. Boshqaruvchi bo‘lmoqchi bo‘lgan esa o‘zini past olib, boshqalarga kamtarona xizmat qilishi darkor. Bu g‘ayrioddiy qoida kichik kishi kattadan past, rahbar esa hukmronlikda o‘z ulug‘vorligini ko‘rsatadi, degan umume’tirof etilgan an’anaviy qarashlarni tubdan o‘zgartirib yubordi.

22:27 Odamlar nazarida ziyofatda mehmon bo‘lish xizmat qiluvchi bo‘lishdan afzalroq edi. Ammo Rabbimiz Iso odamlarga xizmat qilish uchun keldi va Unga ergashadiganlar ham Unga o‘xshash bo‘lishlari lozim.

22:28−30 Rabbimiz shogirdlarini Uning sinovlarida birga bo‘lganlari uchun marhamat bilan maqtadi. Axir ular hozirgina o‘zaro tortishishgan edi. Tez orada hammasi Uni tark etib, qochib ketishadi. Shunday bo‘lsa-da, U ularning qalblarida Uni sevishlarini va Uning nomi uchun quvg‘inlarga bardosh berishlarini bilardi. Mukofot sifatida, Masih qaytib kelib, Dovudning taxtiga o‘tirganida va yer yuzida hukmronlik qilganida, ular Isroilning o‘n ikki qabilasiga hukm chiqarish uchun taxtlarga o‘tirishadi. Ota Masihga Shohlikni va’da qilganidek, shogirdlariga ham U bilan birga yangilangan Isroil ustidan hukmronlik qilishni va’da berdi.

H. Iso Butrusning Undan voz kechishini bashorat qiladi (22:31−34)

Bu oyatlarda insoniy bevafolikning eng qora uch sahifasidan so‘nggisi tasvirlangan. Birinchisi Yahudoning xiyonati edi. Ikkinchisi shogirdlarning xudbinona intilishlari. Endi esa Butrusning qo‘rqoqligi oldimizda namoyon bo‘lmoqda.

22:31−32 "Simun! Simun!" deb takrorlash Masihning ikkilanayotgan shogirdiga bo‘lgan mehri va samimiy munosabatini ko‘rsatadi. Shayton bug‘doyni sovurgandek barcha shogirdlarni titib tashlash uchun ularni so‘ragan. Iso Butrusga shogirdlarning vakili sifatida murojaat qilgan.

U Simunning imoni so‘nmasligi uchun ibodat qildi. ("Sen uchun ibodat qildim" - qanday ajoyib so‘zlar!) Bir paytlar Xudoga yuz tutgan Butrus endi birodarlarini mustahkamlashi kerak edi. Bu murojaat najotga emas, balki yiqilgandan so‘ng tiklanishga ishora qiladi.

22:33−34 Butrus o‘rinsiz dadillik bilan Isoga zindonga ham, o‘limga ham ergashishga tayyorligini bildirdi. Biroq u tong otguncha Rabbini uch marta tan olmasligini, hatto Uni tanimasligini aytishini eshitishga majbur bo‘ldi!

Mark Rabbimizning so‘zlarini keltiradi: xo‘roz ikki marta qichqirmasdan oldin, Butrus Undan uch marta voz kechadi (14:30). Matto 26:34, Luqo 22:34 va Yuhanno 13:38 da Rabbimiz aytadiki, xo‘roz qichqirmasdan oldin, Butrus Undan uch marta tonadi. Tan olish kerak, bu ziddiyatlarni bir-biriga moslashtirish qiyin. Ehtimol, bir necha xo‘roz qichqirgan: biri kechasi, boshqasi tong pallasida. Shuni ham ta’kidlash joizki, Injillar Butrusning kamida olti marta voz kechganini qayd etadi. U Masihdan quyidagilar oldida voz kechdi: Shuni ham ta’kidlash kerakki, Injilda Pyotrning kamida olti xil voz kechishi qayd etilgan.

1) yosh ayol (Matto 26:69−70; Mark 14:66−68);

2) yana bir ayol (Matto 26:71−72);

3) u yerda turgan xalq (Matto 26:73−74; Mark 14:70−71);

4) bir kishi (Luqo 22:58);

5) yana bir kishi (Luqo 22:59−60);

6) oliy ruhoniyning xizmatkori (Yuhanno 18:26−27). Bu boshqa odam bo‘lsa kerak, chunki u: "Seni u bilan bog‘da ko‘rgan men emasmidim?" dedi (26-oyat).

I. Yangi ko‘rsatmalar (22:35−38)

22:35 Xizmatining boshida Rabbimiz shogirdlarini hamyonsiz, to‘rvasiz va poyabzalsiz - eng kam narsa bilan jo‘natdi. Ularga faqat eng zarur narsalar yetarli bo‘ladi, deb o‘yladi. Shunday ham bo‘ldi. Ular hech narsaga muhtoj bo‘lmaganliklarini tan olishdi.

22:36 Endi esa U ularni tark etishi kerak edi; ular Unga xizmat qilishning yangi bosqichiga o‘tishlari lozim edi. Ular kambag‘allik va ochlikni boshdan kechirib, xavf-xatarlarga duch kelishadi hamda kundalik ehtiyojlarini qondirish uchun o‘zlari g‘amxo‘rlik qilishlari kerak bo‘ladi. Endi ular hamyon va to‘rva (yoki oziq-ovqat zaxirasi) olishlari, qilich bo‘lmasa kiyimlarini sotib, qilich xarid qilishlari kerak edi. Najotkor shogirdlariga qilich sotib olishni buyurganida nimani nazarda tutgan? Aniq shuki, U qilichni boshqalarga hujum qilish quroli sifatida ishlatishni ko‘zlamagan. Bu Uning quyidagi ta’limotlariga zid bo‘lar edi:

"Mening Shohligim bu dunyodan emas; agar Mening Shohligim bu dunyodan bo‘lganida, xizmatkorlarim Men uchun kurashgan bo‘lar edilar..." (Yuhanno 18:36).

"...Chunki qilich ko‘targanlarning barchasi qilichdan halok bo‘ladi" (Matto 26:52).

"...Dushmanlaringizni seving..." (Matto 5:44).

"Agar birov o‘ng yuzingga ursa, unga chap yuzingni ham tut" (Matto 5:39; shuningdek, 2 Korinfliklarga 10:4 ga qarang).

Xo‘sh, Iso qilich haqida gapirganda nimani nazarda tutgan?

1. Ba’zilar, U Xudoning Kalomi bo‘lgan ruhiy qilich haqida gapirgan, deb hisoblaydi (Efesliklar 6:17). Bu mumkin, lekin unda hamyon, oziq-ovqat to‘rvasi va kiyim-kechakning ruhiy ramzini ham topish kerak bo‘ladi.

2. Vilyams aytishicha, qilich o‘rnatilgan hukumatni himoya qilish ramzi bo‘lib, Rimliklarga 13:4 ga ishora qiladi, bu yerda qilich hokimlarning hukmronligini bildiradi.

3. Leng aytadiki, qilich insonga dushmanlardan himoyalanish uchun kerak, hujum qilish uchun emas. Biroq, Matto 5:39 hatto mudofaa maqsadida ham qilich ishlatishni cheklaydi.

4. Ba’zilar qilich faqat yovvoyi hayvonlardan himoyalanish uchun kerak bo‘lgan, deb hisoblaydi. Bu ham mumkin.

22:37 37-oyatda nima uchun bundan buyon shogirdlar hamyon, oziq-ovqat to‘rvasi va qilich olib yurishlari kerakligi tushuntirilgan. Shu paytgacha ularning zaruriy ehtiyojlarini ta’minlab kelgan Rabbimiz ular bilan birga edi. Ko‘p o‘tmay, Ishayo 53:12 dagi bashoratga ko‘ra, U ularni tark etishi kerak edi. U haqidagi barcha ishlar nihoyasiga yetmoqda edi, ya’ni Uning yerdagi hayoti va xizmati yakunlanib, Uni jinoyatchilar qatoriga qo‘shish bilan tugamoqda edi.

22:38 Shogirdlar Rabbimizning so‘zlarini butunlay noto‘g‘ri tushunishdi. Ular ikkita qilich olishdi va bu oldlarida turgan har qanday muammoni hal qilish uchun yetarli, deb o‘ylashdi. Rabbimiz Iso suhbatni "Bas, yetarli!" degan so‘z bilan yakunladi. Ular, ehtimol, dushmanlarning Uni o‘ldirishga bo‘lgan urinishlarini qilich bilan qaytara olamiz, deb o‘ylashgan. Ularning niyatlari Uning fikrlaridan naqadar uzoq edi!

J. Gefsimaniyadagi kurash (22:39−46)

22:39 Gefsiman bog‘i Zaytun tog‘ining g‘arbiy yonbag‘rida joylashgan edi. Iso u yerga tez-tez ibodat qilgani borardi va shogirdlari, jumladan xoini ham, bundan xabardor edi.

22:40 Qutlug‘ Kechlik tugagach, Iso shogirdlari bilan bolaxonani tark etib, bog‘ga yo‘l oldi. U yerga yetib kelganlarida, Iso ularga vasvasaga tushmaslik uchun ibodat qilishni buyurdi. Ehtimol, U nazarda tutgan alohida vasvasa, dushmanlar ularni qurshab olganida Xudoni va Uning Masihini tark etish edi.

22:41−42 So‘ngra Iso shogirdlaridan uzoqlashib, bog‘ning ichkarisiga kirib ketdi va yolg‘iz ibodat qildi. U ibodatida, agar Otaning xohishi bo‘lsa, bu qadahni Undan o‘tkazib yuborishini so‘radi; biroq U O‘zining emas, Xudoning irodasini bajarmoqchi edi. Biz bu ibodatning ma’nosini shunday tushunamiz: agar gunohkorlarni qutqarishning Mening xochga chiqishimdan boshqa yo‘li bo‘lsa, hozir o‘sha yo‘lni ko‘rsat.

Osmon sukut saqladi, chunki boshqa yo‘l yo‘q edi.

Biz Masihning bog‘dagi azoblarini Uning qutqarish ishining bir qismi deb hisoblamaymiz. Najot xochda uch soatlik zulmat ichida amalga oshirildi. Ammo Gefsimani Golgofaning ostonasi edi. Bu yerda gunohlarimizga aloqador bo‘lish haqidagi fikrning o‘ziyoq Rabbimiz Isoni og‘ir iztiroblarga solardi.

22:43−44 Uning insoniy tabiati mashaqqatli mehnati davomidagi kurashda yaqqol ko‘rinadi. Osmondan bir farishta kelib, Uni quvvatlantirdi. Faqat Luqo bu haqda, shuningdek, Uning terlari qon tomchilari kabi bo‘lgani haqida yozgan. Bu so‘nggi tafsilot g‘amxo‘r tabibning e’tiborini tortgan.

22:45−46 Iso shogirdlari oldiga qaytib kelganida, ularni uxlab yotgan holda topdi - bu befarqlikdan emas, balki qayg‘uli charchoqdan edi. U yana ularni turib ibodat qilishga undadi, chunki hokimiyat oldida Undan voz kechish vasvasasiga duchor bo‘ladigan hal qiluvchi on yaqinlashayotgan edi.

K. Isoga xiyonat qilinishi va qo‘lga olinishi (22:47−53)

22:47−48 Shu payt Yahudo bir to‘da oliy ruhoniylar, oqsoqollar va ibodatxona boshliqlari bilan Rabbimizni qo‘lga olish uchun keldi. Oldindan kelishilganidek, xoin Isoni o‘pib ko‘rsatishi kerak edi. Styuart shunday fikr bildiradi:

"Bu nihoyatda dahshatli teginish edi, insoniy yovuzlikning chegarasi, undan nariga o‘tib bo‘lmaydigan nuqta edi. O‘sha bog‘da Yahudo o‘z Rabbiga xiyonat qildi - baqiriq bilan emas, zarba bilan emas, xanjar bilan emas, balki o‘pich bilan." (Stewart, Life and Teaching, 154-bet.)

Iso chuqur iztirob bilan so‘radi: "Yahudo! Inson O‘g‘lini o‘pich bilan sotayapsanmi?"

22:49−51 Shogirdlar vaziyatni tushunib, hujumga o‘tishga shaylanishdi. Darhaqiqat, ulardan biri, ya’ni Butrus, qilich yalang‘ochlab, oliy ruhoniyning qulining o‘ng qulog‘ini kesib tashladi. Iso uni ruhiy kurashda jismoniy vositalardan foydalangani uchun koyidi. Uning vaqt-soati kelgan va Xudo belgilab qo‘ygan maqsadlar amalga oshishi kerak edi. Iso rahmdillik ko‘rsatib, qurbonning qulog‘iga tegib, uni sog‘aytirdi.

22:52−53 Iso yahudiy boshliqlari va oqsoqollariga yuzlanib, nega xuddi qochoq qaroqchini qo‘lga olayotgandek Uning ortidan kelishganini so‘radi. Axir U har kuni ma’badda ta’lim bermasmidi? O‘shanda ular Uni ushlashga urinmadilar-ku. Ammo U javobni bilardi: endi ularning vaqti va zulmat hukmronligi kelgan edi. Payshanba yarim kechaga yaqinlashmoqda edi. Rabbimiz ustidan bo‘lgan diniy sud uch bosqichda o‘tkazildi. Avval U Hannoning oldiga keltirildi. Keyin Kayafaning huzuriga olib borildi. Nihoyat, Uni Oliy Kengashga olib kelishdi. Shu paytdan to 65-oyatgacha bo‘lgan voqealar juma kuni tunda soat bir bilan besh oralig‘ida yuz bergan bo‘lsa kerak.

L. Butrus Isodan voz kechib, achchiq yig‘laydi (22:54−62)

22:54−57 Rabbimizni oliy ruhoniyning uyiga olib ketayotganlarida, Butrus uzoqdan ergashib borardi. U yetib kelgach, hovli o‘rtasidagi gulxan atrofida isinayotganlar yonidan joy oldi. Xizmatkor ayollardan biri uni ko‘rib, Isoning shogirdlaridan biri ekanligini aytib qichqirdi. Bundan hayajonga tushgan Butrus, U bilan tanish emasligini aytib, inkor etdi.

22:58−62 Ozgina vaqt o‘tgach, yana kimdir Butrusni ayblovchi barmoq bilan ko‘rsatib, Nosiralik Isoning izdoshlaridan biri ekanligini aytdi. Butrus bu ayblovni yana rad etdi. Taxminan bir soatdan so‘ng, yana bir kishi Butrusni jaliliyalik va Rabbimizning shogirdi sifatida tanidi. Butrus bu odam nima haqida gapirayotganini bilmasligini aytib, yana inkor qildi. Biroq bu safar uning inkorini xo‘roz qichqirig‘i tasdiqladi. Shu qayg‘uli lahzada Rabbimiz Butrusga o‘girilib qaradi va Butrus xo‘roz qichqirmasidan oldin Undan uch marta voz kechishi haqidagi bashoratni esladi. Xudoning O‘g‘lining nigohidan Butrus tun qo‘yniga cho‘kib, achchiq-achchiq yig‘lay boshladi.

M. Askarlar Inson O‘g‘lini masxara qilmoqda (22:63−65)

Quddusning muqaddas ibodatxonasini qo‘riqlash uchun tayinlangan soqchilar Isoni qo‘lga olishdi. Endi esa Xudoning muqaddas uyining qo‘riqchilari deb ataluvchi bu odamlar Isoni haqoratlab, kaltaklay boshladilar. Uning ko‘zlarini bog‘lab, yuziga urib, kim urganini topishni so‘rashdi. Ular bundan ham ko‘p narsalar qilishdi, ammo Iso gunohkorlarning bu xatti-harakatlariga sabrli bo‘lib chidadi.

N. Sinedrion oldidagi tonggi sud (22:66−71)

22:66−69 Tong otgach (ertalabki soat 5.00 - 6.00 oralig‘ida), oqsoqollar Isoni o‘z sinedrionlariga olib kirishdi. Sinedrion a’zolari Undan to‘g‘ridan-to‘g‘ri Masih ekanligini so‘rashdi. Iso, mohiyatan, ular bilan bu masalani muhokama qilish befoyda ekanligini aytdi. Ular haqiqatni qabul qilishga tayyor emas edilar. Biroq U, ularning oldida xor bo‘lib turgan zot bir kun kelib Xudoning o‘ng tomonida o‘tirishini eslatib qo‘ydi (Zabur 109:1 ga qarang).

22:70−71 Shunda ular Undan ochiqchasiga, U Xudoning O‘g‘limi deb so‘rashdi. Ular nimani nazarda tutayotganlari aniq edi. Ular uchun Xudoning O‘g‘li Xudoga teng edi. Rabbimiz: "Sizlar aytganingizdek, Men O‘shaman", deb javob berdi (Mark 14:62 ga qarang). Ular aynan shuni eshitishni istashgandi. Uning og‘zidan Xudoga kufrni eshitmadilarmi? Ularga yana qanday dalil kerak edi? Biroq, bu yerda bir muammo yuzaga keldi. Ularning qonuniga ko‘ra, kufrlik o‘lim jazosi bilan jazolanardi. Ammo yahudiylar Rim hokimiyati ostida bo‘lganlari uchun mahbuslarni o‘lim jazosiga hukm qilish huquqiga ega emas edilar. Ular Isoni Pilatning oldiga olib borishga majbur bo‘lishdi, Pilat esa kufrlik kabi diniy ayblovga unchalik e’tibor bermasdi. Shu bois ular Unga qarshi siyosiy ayblovlar qo‘yishni ma’qul ko‘rishdi.