Luqo Muqaddas xushxabar: 19Bob

N. Zakxeyning murojaat qilishi (19:1−10)

Zakxeyning murojaat qilishi Luqo 18:27 dagi haqiqatni tasdiqlaydi: "Odamlar uchun ilojsiz bo‘lgan narsa Xudo uchun imkonlidir". Zakxey boy odam edi va odatda boy odamning Xudoning Shohligiga kirishi qiyin. Ammo Zakxey Najotkor oldida o‘zini past tutdi va boylikni o‘z qalbi bilan Xudo o‘rtasiga qo‘yishga yo‘l qo‘ymadi.

19:1−5 Bu voqea Rabbimiz uchinchi va so‘nggi marta Quddusga yo‘l olganida, Yerixon orqali o‘tayotgan paytda sodir bo‘ldi. O‘shanda Zakxey Isoni ko‘rishga intildi. Chamasi, bu intilish qiziqishdan kelib chiqqan edi. Garchi u soliqchilarning boshlig‘i bo‘lsa-da, Najotkorni ko‘rish uchun ba’zi odatlarni buzishdan uyalmadi. Bo‘yi past bo‘lgani uchun, odamlar Isoni yaxshi ko‘rishiga xalaqit berishini bilardi. Shuning uchun u oldinga yugurib borib, Rabbimiz o‘tadigan yo‘ldagi anjir daraxti ustiga chiqdi. Imonning bu ko‘rinishi e’tiborsiz qolmadi. Iso o‘sha joyga yaqinlashganda, yuqoriga qarab Zakxeyni ko‘rdi. Unga tezroq pastga tushib, Rabbimizni uyiga taklif qilishni buyurdi. Bu Najotkorning O‘zi kimningdir uyiga tashrif buyurishni so‘ragan yagona qayd etilgan holatdir.

19:6 Zakxey aytilganidek qildi va Rabbimizni quvonch bilan kutib oldi. Bu vaqtni deyarli aniqlik bilan uning imonga kelish sanasi deb hisoblashimiz mumkin.

19:7 Najotkorning tanqidchilari Uning ustidan nolimoqqa tushdilar, chunki U gunohkor deb tanilgan odamnikiga mehmonga borgan edi. Ular Rabbimiz bu dunyoga kelgach, aynan shunday uylarga tashrif buyurishni afzal ko‘rganiga e’tibor berishmadi!

19:8 Najot soliqchining hayotida tub o‘zgarish yasadi. U Najotkorga endi mulkining yarmini kambag‘allarga bermoqchi ekanini aytdi. (Shu paytgacha u kambag‘allardan iloji boricha ko‘proq narsani tortib olgan edi.) U yana kimni aldagan bo‘lsa, to‘rt baravar qilib qaytarmoqchi va shu yo‘l bilan nohaq topilgan pullarni qaytarmoqchi edi. Bu qonun talab qilganidan ham ko‘proq edi (Chiqish 22:4, 7; Levilar 6:5; Sahroda 5:7). Uning bu harakati Zakxeyni endi ochko‘zlik emas, balki muhabbat boshqarayotganini ko‘rsatdi.

Zakxey o‘z boyligini nohaq yo‘l bilan topganiga shubha yo‘q. Uest 8-oyatni shunday tarjima qiladi: "Men nohaq soliq olganim uchun..." Bu yerda hech qanday "agar" yo‘q.

Zakxeyning so‘zlari go‘yo u o‘zining saxovati bilan maqtanayotgandek va najotni shu orqali topmoqchi bo‘layotgandek tuyuladi. Lekin aslida unday emas. U Masihdagi yangi hayoti o‘tmishni to‘g‘rilash istagini uyg‘otganini va najot uchun Xudoga minnatdorchilik bilan to‘lib-toshgan holda, endi pullarini Xudoning ulug‘vorligi va yaqinlarining farovonligi uchun sarflashni xohlayotganini aytmoqda.

8-oyat Muqaddas Kitobdagi eng kuchli oyatlardan biri bo‘lib, to‘lov haqida gapiradi. Najot insonni o‘tmishda qilgan noto‘g‘ri ishlarini to‘g‘rilash majburiyatidan ozod qilmaydi. Tavbadan oldingi qarzlar qayta tug‘ilish bilan bekor qilinmaydi. Agar imonga kelishdan oldin pul o‘g‘irlangan bo‘lsa, Xudoning inoyatining asl ma’nosi bu pullar inson Xudoning farzandi bo‘lganidan keyin qaytarilishini taqozo etadi.

19:9 Iso ochiqchasiga Zakxey xonadoniga najot kelganini e’lon qildi, chunki u ham Ibrohimning o‘g‘li edi. Zakxey tug‘ma yahudiy bo‘lgani uchun najot topmadi. Bu yerda "Ibrohimning o‘g‘li" iborasi tabiiy kelib chiqishdan ko‘ra ko‘proq ma’noni anglatadi; bu Zakxeyning Xudoga Ibrohim kabi ishonganini bildiradi. Zakxeyning saxovati va qarzlarni to‘lashi natijasida ham uning uyiga najot kelmadi (8-oyat). Bularning barchasi najotning sababi emas, balki natijasidir.

19:10 Iso gunohkorning uyiga tashrif buyurgani uchun Uni qoralaganlarga javob berar ekan, shunday dedi: "Inson O‘g‘li yo‘qolganlarni izlab topish va qutqarish uchun kelgan." Boshqacha aytganda, Zakxeyning imonga kelishi Masihning bu dunyoga kelishidan ko‘zlangan maqsadni amalga oshirdi.

O. O‘n mina haqidagi masal (19:11−27)

19:11 Qutqaruvchi Yerixodan chiqib, Quddusga yaqinlashganda, Uning ko‘plab izdoshlari Xudoning Shohligi tez orada namoyon bo‘ladi deb o‘ylashdi. O‘n mina haqidagi masalda U ularning bunday umidlarini puchga chiqardi. U O‘zining birinchi va ikkinchi kelishi orasida shogirdlari Uning uchun mehnat qilishlari kerak bo‘lgan vaqt oralig‘i bo‘lishini ko‘rsatdi.

19:12−13 Oliy nasabli odam haqidagi masal Arxelay tarixi bilan o‘xshash. Hirod uni o‘ziga voris qilib tayinladi, ammo xalq uni rad etdi. U o‘z tayinlanishini tasdiqlash uchun Rimga bordi va qaytib kelib, xizmatkorlarini taqdirladi va dushmanlarini yo‘q qildi.

Ushbu masaldagi oliy nasabli odam - Iso Masihning O‘zidir. U osmonga ko‘tarilib, yer yuzida O‘z Shohligini o‘rnatish uchun qaytib kelish vaqtini kutmoqda. O‘nta qul Uning shogirdlarini anglatadi. Ularning har biriga bittadan mina berib, O‘zi qaytguncha o‘sha minani aylantirishni buyurdi. Garchi Xudoning xizmatkorlari iste’dod va qobiliyatlari bilan farq qilsa-da (iqtidorlar haqidagi masalga qarang, Mat 25:14−30), ularning barchasi uchun umumiy bo‘lgan narsa bor: Xushxabarni yetkazish va Masihni bu dunyoga namoyon qilish, shuningdek ibodat qilish imtiyozi. Mina, shubhasiz, mana shuni anglatadi.

19:14 Fuqarolar yahudiy xalqining asosiy qismini ifodalaydi. Ular nafaqat Isoni rad etishdi, balki U ketganidan keyin ham Uning ortidan elchi yuborib: "U bizning ustimizdan hukmronlik qilishini istamaymiz", deyishdi. Elchi yuborish ularning Stefan va boshqa azob chekkanlar kabi Masihning xizmatchilariga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatadi.

19:15 Bu yerda biz Rabbimizning O‘z Shohligini o‘rnatish uchun qaytishining timsolini ko‘ramiz. Shundan so‘ng U kumush berganlar bilan hisob-kitob qiladi.

Hozirgi davr imonlilari o‘z xizmatlari haqida hisobot berish uchun Masihning hukm kursisi oldida turishadi. Bu osmonda, imonlilar ko‘tarilganidan keyin sodir bo‘ladi. Buyuk azob-uqubat davrida Masih haqida guvohlik beradigan sodiq yahudiylarning qolgan qismi Masihning ikkinchi kelishida hisobot berishga chaqiriladi.

Ushbu parchada birinchi navbatda aynan shu hukm nazarda tutilayotganga o‘xshaydi.

19:16 Birinchi qul o‘ziga ishonib topshirilgan bitta minadan o‘nta mina ishlab topdi. U bu pullar o‘ziniki emasligini ("mina seniki") angladi va ularni xo‘jayini manfaati uchun eng yaxshi tarzda ishlatdi.

19:17 Xo‘jayin uni oz narsada sodiq bo‘lgani uchun maqtadi - bu bor kuchimiz bilan mehnat qilsak ham, baribir arzimas qullar ekanligimizni eslatadi. Mukofot sifatida u o‘nta shaharni boshqarishni oldi.

Shubhasiz, sodiq xizmatning mukofoti Masih Shohligida hukmronlik qilish bilan bog‘liq. Shogirdning boshqaruv doirasi uning sadoqati va o‘zini bag‘ishlash darajasi bilan belgilanadi.

19:18−19 Ikkinchi qul dastlab unga berilgan bitta minadan besh mina ishlab topdi. Uning mukofoti besh shahar ustidan hukmronlik qilish bo‘ldi.

19:20−21 Uchinchisi o‘zini oqlashdan boshqa hech narsa keltirmadi. U ro‘molchaga o‘rab, avaylab saqlagan minani qaytarib berdi. Bu bilan u hech narsa qozonmadi. Nima uchun? U hatto xo‘jayinni ham aybladi. Uning aytishicha, xo‘jayin shafqatsiz odam bo‘lib, hech narsaga sarmoya kiritmagan narsasini o‘ziniki qilib olishga umid qiladi. Biroq o‘z so‘zlari uni fosh qildi. Agar u oliy nasabli odam xuddi shunday deb o‘ylagan bo‘lsa, qo‘lidan keladigan eng kichik ish - biror foiz foyda keltirishi uchun bir minani berish edi.

19:22 Iso oliy nasabli kishining so‘zlarini keltirib, ularning haqiqat ekanligini tan olmadi. Qulning gunohkor qalbi xo‘jayinni qattiqqo‘llikda aybladi. Ammo agar u bunga chindan ham ishongan bo‘lsa, shunga muvofiq harakat qilishi kerak edi.

19:23 23-oyatda bor narsalarimizni Rabbimiz uchun sarflashimiz yoki Uni ishlatadigan boshqa birovga topshirishimiz kerakligi haqida maslahat berilganga o‘xshaydi.

19:24−26 Xo‘jayinning uchinchi qulga hukmi shunday: undan minani olib, o‘nta mina ishlab topgan birinchi qulga berish. Agar imkoniyatlarimizni Rabbimiz uchun ishlatmasak, ular bizdan tortib olinadi. Boshqa tomondan, agar oz narsada sodiq bo‘lsak, Xudo bizga hech qachon mablag‘ yetishmasligi va Unga ko‘proq xizmat qilishimiz uchun g‘amxo‘rlik qiladi. Ba’zilarga o‘nta minasi bor odamga yana mina berilishi adolatsizlikdek tuyulishi mumkin, ammo ruhiy hayotda shunday qat’iy qoida borki, Parvardigorni sevgan va Unga g‘ayrat bilan xizmat qilgan har bir kishiga keng imkoniyatlar beriladi. Imkoniyatlardan foydalanmaslik ularning hammasini yo‘qotishga olib keladi.

Uchinchi qul mukofotdan mahrum bo‘ldi, lekin unga boshqa jazo berilgani aytilmagan. Bu yerda uning najoti masalasi ko‘tarilmayapti.

19:27 Oliy nasabli kishini o‘z hukmdori sifatida tan olishni istamagan fuqarolar dushman sifatida fosh etilib, o‘limga hukm qilinadi. Bu Masihni rad etgan xalq taqdirining ayanchli bashoratidir.

X. Quddusdagi INSON O‘G‘LI (19:28 - 21:38)

A. Tantanali kirish (19:28−40)

19:28−34 Xochga mixlanishdan oldingi yakshanba keldi. Iso Quddus yaqinidagi Zaytun tog‘ining sharqiy yonbag‘riga yaqinlashdi. U Vifagiya va Vifaniyaga yetgach, shogirdlaridan ikkitasini qishloqqa yuborib, Uning Quddusga kirishi uchun yosh eshak topib kelishlarini buyurdi. U hayvonni qayerdan topish mumkinligini va egalarining nima deyishini aytdi. Ular topshiriqni tushuntirgach, egalar xushmuomalalik bilan eshaklarini Isoning ehtiyojlari uchun berishdi.

Ehtimol, ular ilgari Xudovandning xizmati orqali barakalar olishgan va U muhtoj bo‘lganda yordamlarini taklif qilishgan.

19:35−38 Shogirdlar kiyimlari yordamida Parvardigor uchun to‘shama (yoki egar) yasashdi. U Zaytun tog‘ining g‘arbiy etagidan Quddusga ko‘tarila boshlaganida, ko‘pchilik Uning oldidagi yo‘lga o‘z kiyimlarini to‘shadi. So‘ng Isoning izdoshlari bir ovozdan ko‘rgan barcha mo‘jizalari uchun Xudoga hamd-u sano ayta boshladilar. Ular Uni Xudoning Podshohi sifatida kutib olishdi va Uning kelishi osmonda tinchlik, yuksaklarda shon-shuhrat keltirdi, deb kuylashdi. Shuni ta’kidlash kerakki, ular "yerda tinchlik" emas, balki "osmonda tinchlik" deb hayqirishdi. Yer yuzida tinchlik bo‘lishi mumkin emas edi, chunki tinchlik shahzodasi rad etilgan va tez orada xochga mixlanishi kerak edi. Ammo Masihning yaqinda Golgof xochida vafot etishi va osmonga ko‘tarilishi natijasida osmonda tinchlik bo‘ladi.

19:39−40 Farziylar Isoga bunday oshkora hurmat ko‘rsatilganidan g‘azablanishdi. Ular Undan shogirdlarini to‘xtatishni talab qilishdi. Ammo U ularga bunday qabul muqarrar ekanligini aytdi. Agar shogirdlar shunday qilmasalar, toshlar dod soladi!

Shunday qilib, U farziylarni jonsiz toshlardan ham qattiqroq va befarqroq bo‘lganliklari uchun koyidi.

B. Inson O‘g‘li Quddus uchun yig‘laydi (19:41−44)

19:41−42 Iso Quddusga yaqinlashganda, o‘zining oltin imkoniyatini boy bergan shahar uchun yig‘ladi. Agar odamlar Uni Masih deb qabul qilganlarida edi, bu ularning tinchligi uchun xizmat qilgan bo‘lardi. Ammo ular Uning tinchlik manbai ekanini tan olmadilar. Endi esa kech edi. Ular allaqachon Xudoning O‘g‘lini nima qilishni hal qilishgan edi. Ular Xudovandni rad etganlari uchun ko‘zlari ko‘r bo‘ldi. Ular Uni ko‘rishni istamaganlari uchun, endi Uni ko‘ra olmas edilar.

Shu yerda to‘xtab, Najotkorning ko‘z yoshlari mo‘jizasi haqida o‘ylab ko‘ring. U. X. Griffit Tomas aytganidek, "Kelinglar, Masihning ko‘z yoshlari sirini tushunib yetgunimizcha uning oyoqlari ostida o‘tirib, shahar va uning atrofidagilarning gunohlari va azob-uqubatlariga qarab, u haqda ko‘z yoshi to‘kaylik." (Griffith Thomas, Luke, p. 303.)

19:43−44 Iso Tit qamali haqida jiddiy ogohlantirish berdi. U bu Rim sarkardasi qo‘shinlarining shaharni qanday o‘rab olishi, aholisini qurshab olishi, katta-yu kichikni qirib tashlashi, devor va binolarni vayron qilishini tasvirladi. Shaharda tosh ustida tosh qolmaydi. Bularning barchasi Quddusning o‘ziga tashrif buyurilgan vaqtni bilmagani uchun bo‘ladi. Parvardigor najot in’omi bilan shaharga tashrif buyurgan edi. Ammo odamlar Uni qabul qilishni istamadilar. Ularning kundalik rejalarida Unga o‘rin yo‘q edi.

D. Ibodatxonaning ikkinchi bor tozalanishi (19:45−46)

Iso jamoat xizmatining boshidayoq ma’badni tozalagan edi (Yuhanno 2:14−17). Xizmati nihoyasiga yetay deb qolganda, U muqaddas ma’badga kirib, ibodatxonani qaroqchilar uyiga aylantirganlarni haydab chiqara boshladi. Xudoning mulkiga tijoratni olib kirish xavfi doimo mavjud.

Bugungi nasroniylik ushbu illat bilan zararlangan: cherkov bozorlari va ommaviy tadbirlar, tashkil etilgan moliyaviy yurishlar, daromad olish uchun va’z qilish - va bularning barchasi Masih nomi bilan.

O‘z xatti-harakatlarini asoslashda, Masih Muqaddas Kitobga murojaat qildi (Ishayo 56:7 va Yeremiyo 7:11). Cherkovdagi har qanday islohot Xudoning Kalomiga asoslanishi kerak.

E. Ibodatxonada kundalik ta’lim (19:47-48)

Iso har kuni ibodatxonada ta’lim berardi — uning ichida emas, balki odamlar kirishiga ruxsat berilgan hovlida. Din rahbarlari Uni halok qilish uchun biror bahona izlashardi, biroq oddiy xalq hali ham mo‘jizalar ko‘rsatayotgan Nosiralik tomonidan maftun etilgan edi. Uning vaqti hali kelmagan edi. Ammo tez orada soat keladi va shunda oliy ruhoniylar, ulamolar va farziylar qotillikka yaqinlashadilar.

Bu dushanba kuni edi. Keyingi kun, seshanba, Uning jamoat oldidagi so‘nggi ta’lim kuni 20:1-22:6 da tasvirlangan.