Yuhanno Muqaddas xushxabar: 21 Bob

X. XOTIMA: XUDONING TIRILGAN O‘G‘LI O‘Z TANLANGANLAR BILAN (21-bob)

A. Masih Galileyadagi shogirdlariga ko‘rinadi (21:1−14)

21:1 Endi voqealar Tiveriad dengizi bo‘yida, Galileyada sodir bo‘ladi. Shogirdlar shimolga, o‘zlarining Galileyadagi uylariga qaytdilar. U yerda ularni Rabbimiz Iso kutib oldi.

"Shogirdlariga zohir bo‘ldi" iborasi Yuhannoning Masih ularga qanday ko‘ringanini tasvirlamoqchi ekanligini anglatadi.

21:2 O‘sha paytda yetti shogird birga edi - Butrus, Foma, Natanail, Yoqub va Yuhanno (Zabadiyning o‘g‘illari) hamda ismi noma’lum yana ikki kishi.

21:3 Simon Butrus ko‘lga baliq ovlagani bormoqchi bo‘ldi, boshqalar ham u bilan borishga rozi bo‘lishdi. Bu tabiiy qaror bo‘lib ko‘rinsa-da, Muqaddas Kitob tadqiqotchilari baliq ovlash Xudoning irodasiga zid bo‘lganini va ular ibodat qilmay yo‘lga chiqqanlarini ta’kidlashadi. O‘sha kecha hech narsa tutishmadi. Ular tunni birorta ham baliq tutmay o‘tkazgan birinchi baliqchilar emasdi! Bu ilohiy yordamsiz inson sa’y-harakatlarining befoydaligiga, ayniqsa jonlarni ovlash masalasida, misol bo‘la oladi.

21:4 Iso ular ertalab qirg‘oqqa suzib kelayotganlarida kutib turgan edi, lekin ular Uni tanimadilar. Balki hali qorong‘iroq bo‘lgandir, yoki Xudo O‘z qudrati bilan shogirdlariga Uni tanitmagandir.

21:5 Bu Rabbimizning: "Yigitlar, ovqatga biror narsa bormi?" deb so‘rashiga o‘xshaydi. Ular umidsizlanib: "Yo‘q," deb javob berishdi.

21:6 Ularga bu shunchaki qirg‘oq bo‘ylab ketayotgan notanish odamdek tuyuldi. Shunday bo‘lsa-da, Uning maslahatiga amal qilib, to‘rni qayiqning o‘ng tomoniga tashlaydilar va... O, mo‘jiza! Baliqlar juda ko‘p! Shunchalik ko‘pki, to‘rni tortib chiqara olmadilar! Bu Rabbimiz Isoning hamma narsadan xabardor ekanini va ko‘lning qayerida baliq borligini bilganini ko‘rsatadi. Bu biz uchun ham saboqdir: Rabbimiz xizmatimizni boshqarsa, to‘rlarimiz bo‘sh qolmaydi. U najot topishga tayyor bo‘lgan jonlar qayerdaligini biladi va agar biz yo‘l qo‘ysak, bizni ularga yo‘naltiradi.

21:7 Yuhanno birinchi bo‘lib Rabbimizni tanidi va buni Butrusga aytdi. Butrus yalang‘och bo‘lgani uchun kiyimini kiyib oldi-da, o‘zini dengizga tashlab qirg‘oqqa suzib ketdi. U suzganmi, suvda yurganmi yoki suv yuzasida yurganmi (ba’zilar taxmin qilganidek) bizga aytilmagan.

21:8 Boshqa shogirdlar katta baliqchi qayig‘idan kichik qayiqqa o‘tib, qolgan yuz metrcha masofani to‘rni qirg‘oqqacha tortib kelishdi.

21:9 Najotkorimiz ular uchun allaqachon tushlik tayyorlab qo‘ygan edi - qovurilgan baliq va non. Rabbimiz bu baliqni tutdimi yoki mo‘jizaviy tarzda yaratdimi, bilmaymiz. Ammo U bizning ojiz sa’y-harakatlarimizga bog‘liq emasligini aniq bilamiz. Shubhasiz, samoda ko‘p odamlar va’z va shaxsiy guvohlik orqali najot topgan bo‘lsa, boshqalari insonlar yordamisiz, Xudoning O‘zi tomonidan qutqarilganini bilib olamiz.

21:10 Endi U ulardan baliq solingan to‘rni tayyorlash uchun emas, balki sanash uchun olib kelishni so‘radi. Bu ularga muvaffaqiyat siri Uning rahnamoligi ostida mehnat qilish va Uning Kalomiga to‘la itoat etishda ekanligini yana bir bor eslatadi.

21:11 Muqaddas Kitobda tutilgan baliqlarning aniq soni - bir yuz ellik uchta. Bu son ma’nosining ko‘plab qiziqarli izohlari mavjud: 1) o‘sha paytdagi dunyodagi tillar soni; 2) Injil tarmog‘i yetib boradigan irqlar yoki qabilalar soni; 3) Galiley dengizi yoki dunyodagi turli baliq turlarining soni. Shubhasiz, bu Injil va’zi orqali qutqarilganlarning xilma-xilligidan, ya’ni har bir qabila va xalqdan turli kishilar borligidan dalolat beradi. Baliqchilar to‘rning yirtilmaganini mo‘jiza deb bilib, xursand bo‘lishdi.

Bu esa Xudoning ishini Uning irodasiga muvofiq bajargan inson hech qachon Xudoning ne’matlaridan mahrum bo‘lmasligining yana bir isbotidir. U to‘rning yirtilmaganini ko‘radi.

21:12 Tushlikka taklifni eshitgan shogirdlar olov atrofida to‘planib, Rabbimiz taqdim etgan lazzatli taomni baham ko‘rishadi. Yonayotgan cho‘g‘ni ko‘rgan Butrus nimanidir eslagan bo‘lsa kerak. Ehtimol, u Rabbimizdan tonganida isingan olovni eslagandir? Rabbimizning huzurida shogirdlarni g‘alati qo‘rquv va tantanavorlik hissi qamrab oldi. U tirilgan tanasida ularning oldida turardi. Ular Undan ko‘p narsalar so‘ramoqchi edilar. Lekin jur’at etolmadilar. Ular bu Zotning Rabbimiz ekanini bilishardi, ammo Uni sir-sinoat qoplab turganini sezishardi.

21:13 Endi Iso ularga tushlik taomini uzatmoqda. Ehtimol, bu ularga besh ming kishini bir nechta non va baliq bilan to‘ydirganini eslatgandir.

21:14 Yuhanno ta’kidlashicha, Iso shogirdlariga uchinchi marta ko‘rinish bermoqda. U ilgari ham ularga zohir bo‘lgani boshqa Injillardan ma’lum. Xuddi shu tarzda Iso shogirdlariga qiyomat kuni kechqurun, bir haftadan so‘ng va endi moviy Jalila ko‘li sohilida ko‘rindi.

B. Butrusning tiklanishi (21:15−17)

21:15 Rabbimiz avval shogirdlarining jismoniy ehtiyojlarini qondirdi. Ular isinib to‘ygach, Iso Butrusga ma’naviy savollar bilan murojaat qildi. Butrus jamoat oldida uch marta Rabbidan voz kechgan edi. Keyin tavba qilib, U bilan munosabatini tikladi. Bu oyatlarda Rabbimiz Butrusning tiklanganini ochiqchasiga tasdiqlayapti.

Ko‘pincha bu oyatlarda muhabbatni ifodalash uchun ikki xil so‘z ishlatilganiga e’tibor qaratiladi. 15-oyatni quyidagicha talqin qilish mumkin: "Yunus o‘g‘li Simun, sen Meni boshqalardan ko‘ra ko‘proq sevasanmi?"

Butrus Unga: "Ha, Rabbiy, men Seni sevishimni O‘zing bilasan", dedi. Butrus endi boshqa shogirdlar Uni tark etsalar ham, o‘zi Rabbini hech qachon tashlab ketmasligini maqtanib aytmaydi. U bu saboqni o‘zlashtirgan.

Iso: "Qo‘zilarimni boq", dedi.

Masihga bo‘lgan muhabbatimizni isbotlashning eng yaxshi yo‘li – Uning yosh suruvini boqishdir. E’tibor beringki, suhbat baliq ovlashdan cho‘ponlikka o‘tdi. Baliq ovlash Xushxabar tarqatishni, cho‘ponlik esa ta’lim berish va g‘amxo‘rlik qilishni anglatadi.

21:16 Rabbimiz yana Butrusdan Uni sevasanmi, deb so‘radi. Butrus javob berdi. Bu safar uning javobida o‘ziga ishonchsizlik sezilib turardi: "Sen bilasan-ku, men Seni sevishimni". Iso unga: "Qo‘ylarimni boq", dedi. Masihning suruvida qo‘zilar ham, qo‘ylar ham bor. Ular Cho‘ponni sevadigan odamning mehribon g‘amxo‘rligiga muhtoj.

21:17 Butrus uch marta Rabbidan voz kechgani uchun unga Uni uch marta e’tirof etish imkoniyati berildi. Bu safar Butrus Isoning Xudo ekaniga va hamma narsani bilishiga ishora qildi. U uchinchi marta: "Sen bilasan-ku, men Seni sevishimni", dedi. Oxirgi marta unga buni Masihning qo‘ylarini boqish orqali isbotlash taklif qilindi. Bu oyatlardan olinadigan asosiy saboq shuki, Masihga xizmat qilishning yagona to‘g‘ri sababi - Unga bo‘lgan muhabbatdir.

D. Iso Butrusning o‘limini bashorat qiladi (21:18−23)

21:18 Butrus yoshroq paytida erkin yura olardi. U xohlagan joyiga borardi. Ammo bu yerda Rabbimiz unga umrining oxirida qamoqqa olinib, bog‘lanib, qatl qilinishga olib borilishini bashorat qildi.

21:19 Bu 18-oyatning izohi. Butrus azobli o‘lim bilan Xudoni ulug‘laydi. Rabbidan voz kechgan kishiga U uchun jonini fido qilish jasorati beriladi. Bu oyat bizga hayotda ham, o‘limda ham Xudoni ulug‘lashimiz mumkinligini eslatadi. Shundan so‘ng Iso: "Ortimdan yur!" dedi. Buni aytib, U ketishga chog‘langan bo‘lsa kerak.

21:20 Butrus Rabbimizning ortidan ergashdi, ammo orqasiga o‘girilib, uning ortidan kelayotgan Yuhannoni ko‘rdi. Bu yerda Yuhanno o‘z ismini aytmay, o‘zini Fisih ziyofati paytida Isoning ko‘ksiga engashib, xoinning ismini so‘ragan kishi sifatida tilga oldi.

21:21 Butrus Yuhannoni ko‘rib, ehtimol xayolidan: "Yuhannoga nima bo‘ladi? U ham shahid bo‘lib o‘ladimi? Yoki Rabbimiz qaytib kelganda u hali tirik bo‘ladimi?" degan o‘y o‘tdi. U Rabbidan Yuhannoning kelajagi haqida so‘radi.

21:22 Rabbimiz Butrusni Yuhannoning taqdiriga qiziqmasligi kerakligini aytib javob berdi. Hatto u Masihning ikkinchi kelishigacha tirik qolsa ham, bu Butrus uchun ahamiyatsiz bo‘lishi kerak. Xizmatdagi ko‘p muvaffaqiyatsizliklar shogirdlarning Rabbidan ko‘ra bir-birlarining ishlari bilan ko‘proq qiziqishidan kelib chiqadi.

21:23 Rabbimizning so‘zlari noto‘g‘ri talqin qilingan. U Yuhanno yer yuziga qaytganida ham tirik bo‘ladi, demagan. U shunchaki, hatto shunday bo‘lsa ham, buning Butrusga aloqasi yo‘qligini aytgan. Ko‘pchilik bu so‘zlarning ma’nosini Iso Yuhannoni O‘zining ikkinchi kelishi bilan bog‘layotganida va Yuhannoga Iso Masihning oxirzamon tafsilotlari haqidagi Vahiyni yozish imtiyozi berilganida ko‘radilar.

E. Yuhannoning Iso haqidagi so‘nggi guvohligi (21:24−25)

21:24 Yuhanno o‘zi yozgan ma’lumotlarning aniqligiga shaxsan guvohlik berishini qo‘shib qo‘ydi. Yuhanno Injilining bu so‘zlari Efesusdagi jamoat oqsoqollari tomonidan tasdiqlangan.

21:25 Biz 25-oyatni so‘zma-so‘z qabul qilishdan cho‘chimaymiz! Iso - Xudo, shu sababli U cheksizdir. Uning so‘zlari ma’nosiga va ishlariga chegara yo‘q. U yerda yashagan paytida ham quyosh, oy va yulduzlarning Hukmdori bo‘lgan. Koinotni harakatga keltiruvchi barcha narsalarni kim qachon to‘liq ta’riflay oladi? Hatto Uning yerdagi mo‘jizalari ham yuzaki tasvirlangan, xolos. Shifolash jarayonida U boshqargan asablar, muskullar, qon va tananing boshqa qismlari haqida o‘ylab ko‘ring. Uning mikroblar, baliqlar, hayvonot dunyosi ustidan hokimiyati haqida mulohaza qiling.

U insonlar ishlarini yo‘naltirishi haqida o‘ylang. Uning koinotdagi har bir modda zarrachasining atom tuzilishini boshqarishini tasavvur eting. Agar bularning barchasini batafsil tasvirlaydigan bo‘lsak, butun dunyo yozilgan kitoblarni sig‘dira olarmidi? Javob aniq: "Yo‘q".

Shunday qilib, Yuhanno Xushxabariga sharhimizni yakunlaymiz.

Ehtimol, bu sharh bizga ushbu Xushxabar nima uchun Muqaddas Kitobning eng sevimli qismlaridan biriga aylanganini biroz yaxshiroq tushunishga yordam bergandir. Agar uni chuqur o‘ylab va jiddiy o‘qisangiz, unda tasvirlangan muborak Zotni qaytadan sevmay ilojingiz qolmaydi.