Luqo Muqaddas xushxabar: 15Bob

T. Yo‘qolgan qo‘y haqidagi masal (15:1−7)

15:1−2 14-bobdagi Rabbimizning ta’limlari, nafratlanadigan soliqchilar va boshqa gunohkor ko‘ringan odamlarni o‘ziga jalb etgani aniq. Iso ularni gunohlari uchun tanbeh bergan bo‘lsa-da, ko‘pchiligi Uning haqligini tan olishdi. Ular o‘zlariga qarshi chiqib, Masihning tarafini oldilar. Chin dildan tavba qilib, Uni Rab deb tan olishdi. Iso qayerda gunohlarini tan olishni istaydigan odamlarni uchratsa, ularga e’tibor berib, ruhiy yordam ko‘rsatardi va duo qilardi.

Farziylar va ulamolar esa Isoning umume’tirof etilgan gunohkorlar bilan muloqot qilganidan norozilik bildirishardi. Ular bu ijtimoiy va axloqiy moxovlarga nisbatan shafqatsiz edilar va Isoning ularga achinganidan shikoyat qilishardi. Shuning uchun ular Isoga: "U gunohkorlarni qabul qiladi va ular bilan ovqatlanadi", deb ayb qo‘yishdi. Albatta, bu ayb to‘g‘ri edi. Ular bunday xatti-harakatni qoralashga loyiq deb o‘ylashardi, aslida esa aynan shu maqsadda Rabbimiz Iso bu dunyoga kelgan edi!

Aynan ularning ayblovlariga javoban Rabbimiz Iso yo‘qolgan qo‘y, yo‘qolgan tanga va darbadar o‘g‘il haqidagi masallarni aytib berdi. Bu hikoyalar bevosita ulamolar va farziylarga taalluqli edi, chunki ular hech qachon Xudo oldida o‘kinmagan va o‘zlarining halok bo‘layotgan holatini tan olishmagan edi. Aslida ular fohishalar va gunohkorlar kabi halok bo‘lishayotgan edi, ammo buni tan olishdan qaysarlik bilan bosh tortishardi. Har uchala hikoyaning ma’nosi shundaki, Xudo tavba qilayotgan gunohkorlarni ko‘rganda chin quvonch va mamnuniyat oladi, o‘zlarining gunohkor tabiatini tan olishdan g‘ururlanib bosh tortadigan ikkiyuzlamachilarning o‘zini xudojo‘y deb bilishi esa Unga hech qanday mamnuniyat keltirmaydi.

15:3−4 Bu yerda Rabbimiz Iso Cho‘pon qiyofasida namoyon bo‘ladi. To‘qson to‘qqizta qo‘y ulamolar va farziylarning ramzidir. Yo‘qolgan qo‘y esa soliqchi yoki umum e’tirof etilgan gunohkorning timsoli. Cho‘pon qo‘ylaridan biri yo‘qolganini ko‘rgach, to‘qson to‘qqiztasini dashtda (qo‘rada emas) qoldirib, yo‘qolganini topguncha izlaydi. Rabbimizga kelsak, bu izlash Uning yerga tushishi, ko‘p yillik xizmat, rad etilish, azob-uqubat va o‘limni o‘z ichiga olgan.

Ammo najot topganlardan hech kim bilmas edi,

Rabbimiz kechib o‘tgan daryolar qanchalik chuqurligini,

U kirib borgan tun qanchalik qorong‘u ekanini,

O‘zining yo‘qolgan qo‘yini topish uchun.

(Elizabet S. Klefeyn)

15:5 Qo‘yni topgach, uni yelkasiga ortib uyiga olib ketdi. Bu yerda qutqarilgan qo‘y boshqalar orasida bo‘lganida unga hech qachon tanish bo‘lmagan imtiyozlar va yaqinlikdan bahramand bo‘lganiga ishora bor.

15:6 Cho‘pon do‘stlari va qo‘shnilarini chaqirib, yo‘qolgan qo‘yning topilganidan birga quvonishga undadi. Bu Najotkorning gunohkor tavba qilganini ko‘rgandagi quvonchini ifodalaydi.

15:7 Saboq oddiy: osmon bitta tavba qilgan gunohkor uchun quvonadi, o‘zining halok bo‘layotgan holatini hech qachon anglamagan to‘qson to‘qqizta gunohkor uchun esa hech qanday quvonch his qilmaydi. 7-oyat tavba qilishga muhtoj bo‘lmagan odamlar bor, degan ma’noni anglatmaydi.

Barcha odamlar gunohkor va najot topish uchun tavba qilishlari kerak. Oyatda o‘zini tavbaga muhtoj emas deb hisoblaydigan kishilar tasvirlangan.

U. Yo‘qolgan tanga haqidagi masal (15:8−10)

Bu hikoyada ayol Xudoning Kalomi shamchasi bilan halok bo‘lganlarni izlayotgan Muqaddas Ruhning timsoli bo‘lishi mumkin. To‘qqizta tanga tavba qilmaganlarni, yo‘qolgan bitta tanga esa Xudodan uzoqlashib ketganini tan olishni istagan odamni anglatadi. Oldingi hikoyada qo‘y o‘z ixtiyori bilan adashib ketgan edi.

Tanga jonsiz narsa bo‘lib, gunohkorning ruhan o‘lik holatini ko‘rsatishi mumkin. U gunohlarda o‘likdir.

Ayol tangani topmaguncha astoydil qidirishda davom etadi. Keyin u dugonalari va qo‘shnilarini chaqirib, ular bilan birga quvonadi.

Yo‘qotib topgan tangasi unga hech qachon yo‘qolmagan to‘qqizta tangadan ko‘ra ko‘proq quvonch keltirdi. Xudo haqida ham shunday deyish mumkin. Gunohkor o‘zini past tutib, halok bo‘layotgan holatini tan olsa, Xudoning qalbini quvontiradi. Hech qachon tavbaga muhtoj bo‘lmaganlardan esa U bunday quvonchni olmaydi.

V. Yo‘ldan ozgan o‘g‘il haqidagi masal (15:11−32)

15:11−16 Bu yerda Xudo Ota ikki o‘g‘li bo‘lgan bir odam timsolida tasvirlanadi. Kichik o‘g‘il tavba qilgan gunohkorni, katta o‘g‘il esa ulamolar va farziylarni ifodalaydi. Ular yaratilish jihatidan Xudoning o‘g‘illari, ammo najot topish jihatidan emas. Kichik o‘g‘il yo‘ldan ozgan o‘g‘il sifatida ham tanilgan. Yo‘ldan ozgan o‘g‘il - pulni sovuradigan isrofgar odam. Bu o‘g‘il otasining uyidan zerikib, muhitni o‘zgartirishi kerakligini o‘yladi. U otasining o‘limini kutishni istamay, merosning o‘ziga tegishli qismini oldindan so‘radi. Ota o‘g‘illariga tegishli qismlarni taqsimlab berdi. Ko‘p o‘tmay kenja o‘g‘il uzoq yurtga ketib, pullarini gunohli ishlarga sarfladi. Mablag‘i tugashi bilanoq, o‘sha mamlakatda katta ocharchilik boshlandi va u muhtojlikka tushib qoldi.

U topgan yagona ish cho‘chqa boqish bo‘lib, bu oddiy yahudiy uchun juda yoqimsiz ish edi. Cho‘chqalarning shoxcha yeyishini ko‘rib, ularga havasi keldi. Ularning ovqati unikidan ko‘proq edi, hech kim unga yordam bermoqchi emasdi. Pulni isrof qilganida atrofini o‘ragan do‘stlari g‘oyib bo‘lishdi.

15:17−19 Ochlik unga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Uni o‘ylashga majbur qildi. U otasining yollanma ishchilari hozirgiga qaraganda ancha yaxshi yashaganliklarini esladi. Ularning oziq-ovqati mo‘l edi, u esa ochlikdan o‘layotgan edi. Shularni o‘ylab, biror chora ko‘rishga qaror qildi. U otasining oldiga borib, tavba qilishga, gunohini tan olib, kechirim so‘rashga ahd qildi. U endi otasining o‘g‘li deyilishga loyiq emasligini tushundi va yollanma ishchi bo‘lib ishlashni so‘ramoqchi bo‘ldi.

15:20 U hali uydan uzoqda ekanida, otasi uni ko‘rib rahmi keldi. Yugurib borib, uning bo‘yniga osilib, o‘pdi. Bu, ehtimol, Xudoning shoshilishi ijobiy ma’noda ko‘rsatilgan Muqaddas Kitobdagi yagona o‘rindir. Styuart shunday tushuntiradi:

"Iso jasorat bilan shuni ko‘rsatadiki, Xudo uyatga qolgan farzandining uyga qaytishini kutib o‘tirmaydi, u yaqinlashganda viqor bilan turmaydi, balki uni qanday bo‘lsa shundayligicha: uyalgan, juldur kiyimli va iflos holda qabul qilish uchun yuguradi. ’Ota’ degan so‘zning o‘ziyoq gunohning dog‘ini darhol yuvar va kechirishning porloq ulug‘vorligini ko‘klarga ko‘tarardi." (Stewart, Life and Teaching, 77-78-betlar.) (Stewart, Life and Teaching, pp.

15:21−24 O‘g‘li ishga kirmoqchi bo‘lgan joyida iqrorini aytdi. Otasi esa uning so‘zini bo‘lib, xizmatkorlarga o‘g‘liga eng yaxshi kiyimlar kiydirish, qo‘liga uzuk va oyog‘iga poyabzal berishni buyurdi. Shuningdek, yo‘qolib topilgan o‘g‘lining qaytishi munosabati bilan katta ziyofat uyushtirishni buyurdi. Otasining nazarida u o‘lgan edi, endi esa tirildi. Kimdir shunday degan: "Yigit o‘yin-kulgi izladi, lekin uzoq yurtdan topolmadi. U aql-hushini yig‘ib, otasining uyiga qaytgandagina quvonch topdi." Bu yerda odamlarning xursandchilik qila boshlaganiga ishora qilinadi, ammo hech qayerda ularning xursandchiligi tugagani haqida aytilmagan. Gunohkorning najot topishi ham xuddi shunday.

15:25−27 Katta o‘g‘li daladan qaytib, qo‘shiq va shodiyonani eshitgach, xizmatkorlardan biridan nima bo‘layotganini so‘radi. U ukasi uyga qaytib kelganini, otasi juda xursand ekanini aytdi.

15:28−30 Katta o‘g‘ilni g‘azab va hasad qamrab oldi, u otasining quvonchiga sherik bo‘lishdan bosh tortdi. J. N. Darbi bu haqda yaxshi gapiradi: "Xudoning quvonchi hukm surgan joyga o‘zini xudojo‘y deb bilganlar kela olmaydi. Agar Xudo gunohkorga mehribon bo‘lsa, mening taqvodorligimning nima keragi bor?" Otasi uni bayramda qatnashishga chaqirganda, u otasining uni sadoqatli xizmati va itoati uchun hech qachon mukofotlamaganidan xafa bo‘lib, rad etdi. Boquvdagi buzoq u yoqda tursin, unga bitta uloq ham bermagandi. Yo‘ldan ozgan o‘g‘il otasining pulini fohishalarga sarflab qaytib kelganida, otasi o‘ylab o‘tirmay katta ziyofat uyushtirgani uchun shikoyat qildi. E’tibor bering, u "mening ukam" emas, "bu sening o‘g‘ling" dedi.

15:31−32 Otaning javobi shuni ko‘rsatadiki, xursandchilik yo‘qolgan kishining topilishi bilan bog‘liq, o‘jar, noshukur, murosasiz o‘g‘il esa bayramga sabab bo‘lmaydi. To‘ng‘ich o‘g‘il - bu ulamolar va farziylarning yorqin timsoli. Xudo bechora gunohkorlarga rahm-shafqat ko‘rsatganida, ular xafa bo‘lishardi. Ularning fikricha, garchi Xudo bilan bog‘liq bo‘lmasa-da, ular Unga sadoqat bilan xizmat qilishgan, Uning amrlarini hech qachon buzishmagan va buning uchun munosib taqdirlanmagandilar. Haqiqat esa ularning diniy munofiq va aybdor gunohkorlar ekanligida edi.

G‘urur ularning Xudodan uzoq ekanliklariga, U Zot ularga baraka ustiga baraka yog‘dirayotganiga ko‘zlarini ko‘r qilib qo‘ygan edi.

Agar ular tavba qilib, gunohlariga iqror bo‘lishni istasalar, Otaning qalbi shod bo‘lardi va ular uchun ham ulug‘ bayram uyushtirilardi.