Luqo Muqaddas xushxabar: 6 Bob

D. Inson O‘g‘li - shanba kunining Egasi (6:1−11)

6:1−2 Endi oldimizda shanba kuni sodir bo‘lgan ikkita voqea turibdi. Ular din peshvolarining qarshiligi kuchayib, avjiga chiqqanini ko‘rsatadi. Birinchi voqea Fisih bayramining ikkinchi kunidan keyingi birinchi shanba kuni sodir bo‘ldi. Boshqacha aytganda, bu Fisihdan keyingi birinchi shanba edi. Ikkinchi voqea undan keyingi shanbada yuz berdi. Shunday qilib, Fisihdan keyingi birinchi shanbada Rabbimiz va uning shogirdlari ekinzorlardan o‘tib borishardi. Shogirdlar boshoqlarni uzib, qo‘llari bilan ishqalab yeyishardi. Farziylar ularni boshoqlarni uzganlikda ayblay olmasdilar, chunki bu qonunda ruxsat etilgan edi (Qonunlar 23:25). Ular buni shanba kuni qilganliklarini qoralashdi. Farziylar boshoqlarni uzishni hosil yig‘ish, qo‘l bilan ishqalashni esa yanchish deb hisoblaganlar.

6:3−5 Rabbimiz Dovud hayotidan misol keltirib, shanba haqidagi qonun hech qachon zaruriy mehnatni taqiqlamaganini tushuntirdi. Rad etilgan va quvg‘in qilingan Dovud hamda uning odamlari och edilar. U Xudoning uyiga kirib, odatda faqat ruhoniylar uchun mo‘ljallangan muqaddas nonlarni oldi. Xudo Dovud uchun istisno qildi. Isroil gunohga botgan edi. Podshoh rad etilgandi. Xudoning moy surtilgan xizmatkori och qolmasligi uchun, muqaddas nonlar haqidagi qonunni qat’iy bajarish shart emasdi.

Bu yerda ham shunga o‘xshash vaziyat edi. Iso va uning shogirdlari och edilar. Farziylar shanba kuni don olishdan ko‘ra, ularning och qolishiga yo‘l qo‘ygan bo‘lardilar. Biroq Inson O‘g‘li shanba kunining ham Egasidir. U qonunni o‘rnatgan va hech kim Undan yaxshiroq qonunning asl ruhiy ma’nosini tushuntira olmaydi hamda uni noto‘g‘ri talqin qilishdan asray olmaydi.

6:6−8 Ikkinchi voqea boshqa shanba kuni sodir bo‘ldi. Bu mo‘jizaviy shifo edi. Ulamolar va farziylar Iso shanba kuni qo‘li qurib qolgan odamni davolab qo‘ymasmikin, deb yovuz niyat bilan kuzatib turishardi. Ular Isoni bilganlari va o‘tmishdagi tajribalariga asoslanib, U shunday qiladi deb o‘ylashga asosli sabablari bor edi. Rabbimiz ularni aldamadi. Avval U odamga o‘rnidan turib, ibodatxonadagi jamoatning o‘rtasiga chiqishni buyurdi. Bu ta’sirli harakat hamma e’tiborini bo‘lajak voqeaga qaratdi.

6:9 Shunda Iso tanqidchilaridan shanba kuni nima qilish to‘g‘ri ekanini so‘radi: yaxshilikmi yoki yomonlik? Agar ular to‘g‘ri javob berganlarida, shanba kuni yaxshilik qilish kerak, yomonlik qilish esa noto‘g‘ri ekanini tan olishlari lozim bo‘lardi. Agar yaxshilik qilish kerak bo‘lsa, U o‘sha odamni davolash orqali yaxshilik qilayotgan bo‘lardi. Agar shanba kuni yomonlik qilish noto‘g‘ri bo‘lsa, ular Rabbimiz Isoni o‘ldirish rejasini tuzib, shanba kunini buzishayotgan edi.

6:10 Raqiblardan hech qanday javob bo‘lmadi. Shunda Iso o‘sha odamga quruq qo‘lini uzatishni buyurdi. (Faqat tabib Luqo bu o‘ng qo‘l ekanini qayd etadi.) Bu buyruq bilan zarur kuch keldi. Odam itoat qilgach, uning qo‘li boshqa qo‘lidek sog‘lom bo‘lib qoldi.

6:11 Farziylar va ulamolar g‘azabga mindilar. Ular Isoni shanba kunini buzganlikda ayblamoqchi edilar. U esa atigi bir og‘iz so‘z aytdi, xolos - va odam shifo topdi. Bunda hech qanday jismoniy mehnat yo‘q edi. Shunday bo‘lsa-da, ular Uni qo‘lga olish uchun fitna uyushtirdilar.

Xudo shanba kunini insonning manfaati uchun belgilagan. Agar to‘g‘ri tushunilsa, u zaruriy mehnat yoki rahm-shafqat ishlarini taqiqlamagan.

E. O‘n ikki havoriyni tanlash (6:12−19)

6:12 O‘n ikki kishini tanlashdan oldin Iso tun bo‘yi ibodat qildi. Bu bizning shoshqaloqligimiz va Xudoga tayanmasligimizni qanchalar fosh qiladi! Luqo tunni ibodat bilan o‘tkazganini eslatgan yagona xushxabar muallifidir.

6:13−16 U keng doiradagi shogirdlar orasidan tanlagan o‘n ikki kishi quyidagilar edi:

1. Simon, uni Yunus o‘g‘li Butrus deb atadi. Eng mashhur havoriylardan biri.

2. Andrey, uning ukasi. Bu Butrusni Rabbimiz huzuriga boshlab kelgan o‘sha Andrey edi.

3. Yoqub ibn Zabadiy. U va Yuhannoga O‘zgarish tog‘iga chiqish sharafiga muyassar bo‘lishdi. U Hirod Agrippa I tomonidan o‘ldirilgan.

4. Yuhanna ibn Zabadiy. Iso Yoqub va Yuhannoni "momaqaldiroq o‘g‘illari" deb atagan. Bu Xushxabar va o‘z nomi bilan atalgan maktublarni, shuningdek, Vahiy kitobini yozgan o‘sha Yuhanno edi.

5. Filipp, asli Baytsaydalik bo‘lib, Isoni Nataniyilga tanishtirgan. Uni Havoriylar faoliyati kitobidagi xushxabar tarqatuvchi Filipp bilan adashtirib yubormaslik kerak.

6. Bartalmay. Bu Nataniyilning ikkinchi ismi deb hisoblash odatiy holdir. U faqat o‘n ikkitaning ro‘yxatida tilga olingan.

7. Matto, soliqchi, uni Leviy deb ham atashadi. U birinchi Xushxabarni yozgan.

8. To‘ma, uni Egizak deb ham atashadi. U: "Aniq dalillarni ko‘rmagunimcha, Rabbimning tirilganiga ishonmayman", degan edi.

9. Yoqub ibn Halfay. Ehtimol, u Zabadiy o‘g‘li Yoqub Hirod tomonidan o‘ldirilgandan so‘ng, Quddus jamoatida mas’ul vazifani egallagan kishi bo‘lsa kerak.

10. Vatanparvar laqabli Simun. Muqaddas Bitiklarda u haqda ko‘p ma’lumot berilmagan.

11. Yoqub o‘g‘li Yahudo. Ehtimol, u maktubning muallifi hamdir va u Taddey laqabli Leviy ekanligi tan olingan (Matto 10:3; Mark 3:18).

12. Yahudo Ishqariyot. Taxminlarga ko‘ra, u Yahudiyaning Qorayot shahridan bo‘lgan va shu bois havoriylar orasida yagona galileyalik bo‘lmagan. Rabbimizga xiyonat qilgan bu odamni Iso "halokat o‘g‘li" deb atagan.

    Shogirdlar alohida aql-zakovatli yoki qobiliyatli odamlar emasdi. Ular insoniyatning oddiy vakillari edi. Ularni buyuk qilgan narsa Iso bilan munosabatlari va Unga bag‘ishlanganliklari edi. Qutqaruvchi ularni tanlaganida, ular taxminan yigirma yoshlardagi yigitlar bo‘lgan. Yoshlik - odamlar eng g‘ayratli, o‘rganishga intiluvchan va qiyinchiliklarga eng bardoshli bo‘lgan davr. Iso atigi o‘n ikkita shogirdni tanladi. U son emas, sifatga ko‘proq e’tibor qaratdi. To‘g‘ri odamlarni tanlash orqali U ularni xizmatga yuborib, ma’naviy ko‘payish jarayoni orqali dunyoni xushxabar bilan ta’minlashi mumkin edi. Shogirdlarni tanlagandan keyingi muhim qadam ularga Xudoning Shohligi tamoyillarini puxta o‘rgatish edi. Ushbu bobning qolgan qismi Rabbimiz Iso Masihning shogirdlariga xos bo‘lishi kerak bo‘lgan xarakter va xulq-atvorning umumiy bayoniga bag‘ishlangan.

    6:17−19 Keyingi nutq Tog‘dagi va’zdan biroz farqli (Matto 5−7). U tog‘da aytilgan bo‘lsa, bu - tekislikda. Unisida faqat baxtiyorliklar bor edi, bunisida esa ham baxtiyorliklar, ham qayg‘ular mavjud. Boshqa farqlar ham bor: so‘zlarda, hajmda va yo‘nalishda. (Ko‘pchilik ilohiyotchilar "tekislik" deganda tog‘ etagidagi tekis joyni nazarda tutishgan, deb hisoblaydilar. Farqlar uslubda, Matto va Luqo tomonidan urg‘ularni tanlashda va tinglovchilarni hisobga olgan holda so‘zlarni (ilohiy ruhda) tanlashdadir.) E’tibor bering: qat’iy shogirdlik haqidagi ushbu va’z ko‘p sonli xalqqa, shuningdek, o‘n ikki shogirdga aytilgan. Shunday ko‘rinadiki, Iso qayerda ko‘p odamlar ergashgan bo‘lsa, ularning samimiyligini tekshirish uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilgan. Kimdir: "Masih avval O‘ziga jalb qiladi, keyin esa saralaydi," degan. Butun Yahudiya va Quddusning janubidan, Tir va Sidonning shimoli-g‘arbidan xalq to‘plandi; majusiylar ham, yahudiylar ham kelishdi. Bemorlar va jin chalinganlar Isoga tegish uchun yaqinroq suqilishardi; ular Undan kuch chiqib, hammaga shifo berayotganini bilishardi. Najotkorning ta’limoti qanchalik tubdan yangi ekanligini tushunish muhim. Esda tutingki, U xochga ketayotgan edi. U o‘lishi, dafn etilishi, uchinchi kuni tirilib, osmonga qaytishi kerak edi. Najot haqidagi Xushxabar butun dunyoga tarqalishi lozim edi. Odamlarning qutqarilishi va’zni eshitishlariga bog‘liq edi. Dunyoni qanday xushxabarlash mumkin edi? Kuchlilar ulkan qo‘shinlarni tashkil etishi, cheksiz mablag‘, mo‘l-ko‘l oziq-ovqat, odamlarning kayfiyatini ko‘taradigan ko‘ngilochar tadbirlar va yaxshi ijtimoiy munosabatlarni ta’minlashi mumkin edi.

    F. Baxtiyorliklar va qayg‘ular (6:20−26) Unisi tog‘da jarangladi, bunisi - tekis joyda. Unisida rohat-farog‘at bor edi-yu, ammo g‘am-tashvish yo‘q edi; bunisida - unisi ham, bunisi ham. Boshqa farqlar ham bor: so‘zlarda, hajmda va yo‘nalishda. (Ko‘pchilik ilohiyotchilarning fikricha, "tekis joy" deganda tog‘ etagidagi tekis joy nazarda tutilgan.

    6:20 Iso o‘n ikki shogirdini tanlab, ularni kambag‘allik, ochlik va ta’qiblarga yubordi. Shunday yo‘l bilan dunyoni xushxabarlash mumkinmi? Ha, faqat shunday va boshqacha emas! Xaloskor to‘rtta baxtiyorlik va to‘rtta qayg‘u bilan boshladi. "Baxtlidir ruhan kambag‘allar". Va shunchaki kambag‘allar emas, balki aynan sizlar - kambag‘allar baxtlisizlar. Kambag‘allikning o‘zi ne’mat emas, ko‘pincha u kulfatdir. Bu yerda Iso U uchun kambag‘allikni qabul qilish haqida gapiryapti. U dangasalik, fojia yoki o‘zlariga bog‘liq bo‘lmagan sabablar tufayli qashshoq bo‘lib qolganlar haqida gapirmayapti. Yo‘q, U boshqalarga ularning Najotkori haqida guvohlik berish uchun ataylab kambag‘allikni tanlaganlarni nazarda tutyapti. Agar o‘ylab ko‘rilsa, bu yagona ma’noga ega oqilona yondashuvdir. Tasavvur qiling, shogirdlar boy odamlardek yo‘lga chiqishsa. Odamlar boylik orttirish umidida Masihning bayrog‘i atrofida to‘planib qolgan bo‘lardi. Aslida esa shogirdlar ularga kumush va oltin va’da qila olmasdilar. Odamlar faqat ma’naviy baraka izlab kelishlari kerak edi. Bundan tashqari, agar shogirdlar boy bo‘lganlarida, Xudoga doimiy suyanish barakasini va Uning sadoqati isbotini yo‘qotgan bo‘lardilar. Xudoning Shohligi kundalik ehtiyojlarini qondirishdan mamnun bo‘lgan va ortiqchasini Rabbimiz ishiga bag‘ishlay oladigan kishilarga tegishlidir.

    6:21 "Baxtlidir hozir och qolganlar". Bu yerda ham oziq-ovqat yetishmasligidan aziyat chekayotgan odamlar to‘dasi nazarda tutilmayapti. Gap insonlarning ham ma’naviy, ham jismoniy ehtiyojlarini qondirish uchun o‘z xohishi bilan fidoyilik hayotini tanlagan Iso Masihning shogirdlari haqida bormoqda. Ular o‘z huzur-halovatlariga berilib, odamlarni Xushxabardan mahrum qilmaslik uchun oddiy va arzon taomlar iste’mol qilishni afzal ko‘radiganlardir. Bunday har qanday voz kechish kelgusida mukofotlanadi. "Baxtlidir hozir yig‘layotganlar". G‘amning o‘zi ne’mat emas. Najot topmagan odamlarning yig‘isi bilan abadiy yaxshilik bog‘liq emas. Bu yerda Iso U uchun to‘kilgan ko‘z yoshlari haqida gapiryapti. Halok bo‘layotgan va adashgan insoniyat uchun yig‘i. Jamoatning bo‘lingan va kuchsiz holati haqidagi ko‘z yoshlari. Barcha qayg‘ularni Rabbimiz Iso Masihga xizmat qilishga yo‘naltirish mumkin. Yig‘lab ekkanlar shodlik bilan o‘radilar.

    6:22 "Odamlar sizdan nafratlanib, sizni chetlatib, haqoratlab, nomingizni yomonotiqliq qilishsa, sizlar baxtlisizlar". Bu baraka o‘z gunohlari yoki ahmoqliklari uchun azob chekayotganlar uchun emas. U Masihga bo‘lgan sadoqati tufayli rad etilgan, chetlatilgan, ta’na qilingan va tuhmatga uchragan kishilarga tegishli.

    U o‘lishi, dafn etilishi, uchinchi kuni tirilib, osmonga qaytishi kerak edi. Qutqarilish haqidagi xushxabar butun dunyoga tarqalishi kerak. Odamlarning xalos bo‘lishi va’zni eshitishlariga bog‘liq edi. Qanday qilib dunyoni injillashtirish mumkin? Kuchlilar ulkan qo‘shinlarni tashkil etish, cheksiz mablag‘, mo‘l-ko‘l oziq-ovqat, odamlarning kayfiyatini ko‘taradigan o‘yin-kulgi va yaxshi ijtimoiy munosabatlarni ta’minlashi mumkin edi.

    G. Baxtlar va qayg‘ular (6:20−26)

    6:20 Iso o‘n ikki shogirdini tanlab, ularni qashshoqlik, ochlik va ta’qiblarga yubordi. Bu yo‘l bilan dunyoni xushxabar bilan ta’minlash mumkinmi? Ha, shunday va boshqa hech qanday! Xaloskor ishni to‘rtta baxt va to‘rtta qayg‘udan boshladi.

    "Baxtlidir ruhan gadolar." Va nafaqat faqirlar saodatmanddir, balki sizlar ham faqirsizlar. Kambag‘allikning o‘zi ne’mat emas, ko‘pincha u ofatdir. Bu yerda Iso U uchun kambag‘allikni bo‘yniga olish haqida gapirmoqda. U dangasalik, fojia tufayli yoki o‘ziga bo‘ysunmaydigan sabablarga ko‘ra qashshoq bo‘lib qolgan odamlar haqida gapirmaydi. Yo‘q, U qasddan kambag‘allikni tanlab, boshqalarga ularning Najotkori haqida guvohlik beradiganlarni ko‘rsatadi. Agar o‘ylab ko‘rilsa, bu yagona ma’noga ega oqilona yondashuvdir. Tasavvur qiling, o‘quvchilar boylardek yo‘lga chiqishadi. Odamlar boylik orttirish umidida olomon bo‘lib Isoning bayrog‘ini o‘rab olgan bo‘lardi.

    Lekin aslida shogirdlar ularga kumush va oltin va’da qila olmas edilar. Odamlar faqat ma’naviy baraka izlab kelishlari kerak edi. Bundan tashqari, agar shogirdlar boy bo‘lganlarida, ular Parvardigorga doimiy tayanish ne’matini va Uning sodiqligi isbotini yo‘qotgan bo‘lardilar. Xudoning Shohligi kundalik ehtiyojlarini qondirishdan mamnun bo‘lgan va bundan ortig‘ini Rabbimiz ishiga bag‘ishlay oladigan kishilarga tegishlidir.

    6:21 "Baxtlidir ochko‘zlar." Bu yerda ham oziq-ovqat yetishmasligidan aziyat chekayotgan odamlarning ulkan to‘dasi nazarda tutilmayapti. Gap insonlarning ham ma’naviy, ham jismoniy ehtiyojlarini qondirish uchun o‘z ixtiyori bilan fidoyilik hayotini tanlayotgan Iso Masihning shogirdlari haqida bormoqda. Ular lazzatga berilib, odamlarni Injildan mahrum qilmaslik uchun oddiy va arzon taomlarni tanovul qilishni afzal ko‘radigan kishilardir. Bunday har qanday voz kechish ertangi kunda mukofotlanadi.

    "Baxtlidir hozir yig‘layotganlar." G‘amning o‘zi ne’mat emas. Qutqarilmagan odamlarning yig‘isi bilan abadiy yaxshilik bog‘liq emas. Bu yerda Iso U uchun to‘kilgan ko‘z yoshlari haqida gapiryapti. Halok bo‘layotgan va adashgan insoniyat uchun yig‘i. Cherkovning tarqoqligi va kuchsizligi haqidagi ko‘z yoshlari. Barcha qayg‘ular Rabbimiz Iso Masihga xizmat qilish uchun qo‘yilishi mumkin. Yig‘lab ekkan shodlik bilan o‘radi.

    6:22 "Odamlar sizdan nafratlanib, sizni chetlatib, haqoratlab, nomingizni badnom qilishsa, siz baxtlisiz." Bu ne’mat o‘z gunohlari yoki ahmoqliklari uchun azob chekayotganlar uchun emas. U Masihga bo‘lgan sadoqati tufayli rad etilgan, chetlatilgan, ta’na qilingan va tuhmatga uchraganlarga tegishli.

    Bu to‘rt baxtiyorlikni tushunishning kaliti "Inson O‘g‘li uchun" so‘zlarida yotadi. O‘z-o‘zidan la’nat bo‘lgan narsa, U uchun ishtiyoq bilan qabul qilinsa, barakaga aylanadi. Biroq, buning sababi Masihga bo‘lgan muhabbat bo‘lishi kerak; aks holda eng qahramonona qurbonliklar ham ma’nosizdir.

    6:23 Masih uchun quvg‘inlar katta quvonch uchun sababdir. Birinchidan, sizlar uchun osmonda ulkan mukofot bor. Ikkinchidan, bu azob chekuvchini o‘tgan asrlarning sodiq guvohlari bilan birlashtiradi. To‘rt baxtiyorlik Xudoning Shohligidagi ideal insonni tasvirlaydi - mo‘tadil, chidamli, fidokorona va ortiqchasiz yashovchi insonni.

    6:24 Aksincha, to‘rt qayg‘u yangi Masih jamiyatida eng kam hurmatga sazovor bo‘lganlarni ko‘rsatadi. Qanchalik dahshatli bo‘lmasin, bugungi dunyoda buyuk sanalgan odamlar aynan shulardir! "Holingizga voy, ey boylar!" Dunyoda boylik orttirish bilan bog‘liq jiddiy axloqiy muammo mavjud, chunki bu yerda har kuni minglab odamlar ochlikdan o‘lmoqda va har ikki kishidan biri Masihga ishonch orqali najot topish haqidagi Xushxabarni eshitish imkoniyatidan mahrum. Yer yuzida boylik to‘plash vasvasasiga berilib, "qora kun" uchun nimadir asrab qo‘yayotgan masihiylar Rabbimiz Iso Masihning bu so‘zlari ustida jiddiy o‘ylab ko‘rishlari kerak. Bunday qilish u dunyo uchun yashamaslik demakdir. Aytgancha, boylarga bildiriladigan bu achinish Rabbimiz "kambag‘allar baxtlidir" deganida (20-oyat), ruhan qashshoqlarni nazarda tutmaganini ishonchli tarzda isbotlaydi. Aks holda 24-oyat "ruhan boylarning holiga voy" degan ma’noni anglatishi kerak edi, bunday talqinga esa yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. Kimki boylikka ega bo‘lsa-yu, uni boshqalarni abadiy boyitish uchun ishlatmasa, u allaqachon oladigan yagona mukofotini olgan - bu o‘z istaklerini xudbinlarcha qondirish, xolos.

    6:25 "Hozir to‘q bo‘lganlarning holiga voy!" Bular qimmatbaho restoranlarda ovqatlanadigan, eng nafis taomlarni iste’mol qiladigan, oziq-ovqat do‘konidan xarid qilishda narxga qaramaydigan imondorlardir. Ularning shiori: "Xudoning xalqi uchun hech narsa yaxshi emas!" Rabbimizning aytishicha, ular kelgusida ochlik azobini tortadilar, chunki sadoqatli, fidokor shogirdlik uchun mukofotlar beriladigan paytda ular och qoladilar.

    "Hozir kulayotganlarning holiga voy!" Bu qayg‘u lazzat, zavq va ko‘ngilxushliklarning uzluksiz girdobida yashovchilarga qarshi qaratilgan. Ular o‘zlarini go‘yo hayot faqat quvnoq va yengil vaqt o‘tkazish uchun yaratilgandek tutadilar va Iso Masihsiz odamlarning umidsiz ahvoliga ko‘z yumadilar. Hozir kulayotganlar yo‘qotilgan imkoniyatlarga, shaxsiy lazzatlarga berilganliklariga va ma’naviy qashshoqlashganliklariga nazar solganlarida, yig‘laydilar va faryod chekadilar.

    6:26 "Hamma odamlar siz haqingizda yaxshi gapirganda, holingizga voy." (Ko‘pchilik qo‘lyozmalarda "hamma" so‘zi tushirib qoldirilgan, bu faqat ba’zi odamlar murosaga kelishga rozi bo‘lganlarni maqtashini anglatadi.) Nima uchun? Chunki bu Xudoning So‘zini sodiqlik bilan e’lon qilmayotganingizning aniq belgisidir. Xushxabar o‘z tabiatiga ko‘ra xudosiz odamlarga qarshi qaratilgan. Bu dunyoning olqishlarini qabul qilgan kishi esa, odamlarning quloqlariga yoqadigan, ular eshitishni istagan gaplarni aytgan Eski Ahddagi soxta payg‘ambarlarning hamrohidir. Ular Xudoni ulug‘lashdan ko‘ra, odamlar oldida izzat-ikromda bo‘lishga ko‘proq intilganlar.

    H. Inson O‘g‘lining maxfiy quroli: muhabbat (6:27−38)

    6:27−29 Bu yerda Rabbimiz Iso O‘z shogirdlariga Xudoning qurol-arsenalidagi sirli qurolni - muhabbatni ochib beradi. U dunyoni Xushxabar bilan ta’minlashda eng samarali vositalardan biri bo‘ladi. Ammo U muhabbat haqida gapirganda xuddi shu nomdagi insoniy tuyg‘uni nazarda tutmaydi. Bu g‘ayritabiiy muhabbatdir. Bunday muhabbatni faqat yuqoridan tug‘ilganlar bilishi va namoyon etishi mumkin. Muqaddas Ruhga ega bo‘lmagan odam uchun bu mutlaqo imkonsizdir. Qotil o‘z farzandlarini sevishi mumkin, lekin bu Iso targ‘ib qilgan muhabbat emas. U muhabbat faqat insoniy muhabbatdir, bu esa Ilohiy muhabbatdir.

    Birinchisi faqat jismoniy hayotga bog‘liq; ikkinchisi Ilohiy hayotni talab qiladi. Birinchisi oxir-oqibat his-tuyg‘ularga borib taqaladi; ikkinchisi esa aslida iroda masalasidir. Har bir inson do‘stlarini sevishi mumkin, ammo dushmanlarini sevish uchun g‘ayritabiiy kuch kerak. Aynan shu narsa Yangi Ahdning muhabbati (yunoncha "agape")dir. Dushmanlaringizni seving. Sizni yomon ko‘rganlarga yaxshilik qiling, sizni la’natlaganlarni duo qiling va sizni xafa qilganlar uchun ibodat qiling, shuningdek, doimo sizni urgan har bir kishining yuziga boshqa yuzingizni tuting. F. B. Meyer shunday tushuntiradi:

    "O‘zining chuqur ma’nosida muhabbat - masihiylikning imtiyozidir. Boshqa odamlar do‘stlarga nisbatan his qilganlarini dushmanlarga nisbatan ham his qilish; yomg‘ir va quyosh nuri solihlar ustiga yog‘gani kabi fosiqlar ustiga ham yog‘dirish; boshqa odamlar jozibali va maftunkor insonlarga xizmat qilganidek, o‘ziga noxush va itaruvchi bo‘lganlarga xizmat qilish; kayfiyat, injiqlik yoki xohishga qarab o‘zgarmaslik; sabr-toqat bilan azob chekish, yomonlik o‘ylamaslik, haqiqatdan quvonish, hamma narsaga chidash, hamma narsaga ishonish, hamma narsaga umid qilish, hech qachon to‘xtamaslik - mana shu muhabbatdir, va bunday muhabbat Muqaddas Ruhning mavjudligi natijasida yuzaga keladi. Biz uni o‘zimiz egallay olmaymiz". (F. B. Meyer, The Heavenlies, 26-bet.)

    Bunday muhabbat yengilmasdir. Dunyo odatda qarshilik ko‘rsatgan odamni yengishi mumkin. U jangal qonunlari bo‘yicha kurashishga va qasos olish tamoyiliga o‘rganib qolgan. Biroq u barcha adolatsizliklarga yaxshilik bilan javob beradigan odamga qanday munosabatda bo‘lishni bilmaydi.

    Bunday xatti-harakatlar - bu dunyodan emas - uni o‘ta xijolat va sarosimaga soladi.

    6:29−31 Tortib olingan ustki kiyimga javoban muhabbat ko‘ylakni ham beradi. U hech qachon haqiqiy ehtiyojdan yuz o‘girmaydi. Uning mol-mulki noqonuniy olib qo‘yilganda, u qaytarib berishni so‘ramaydi. Muhabbatning oltin qoidasi: o‘zingizga qanday munosabatda bo‘lishlarini istasangiz, boshqalarga ham shunday munosabatda bo‘ling.

    6:32−34 Imon keltirmaganlar faqat o‘zlarini sevganlarni sevadilar. Bu tabiiy xatti-harakat va shunchalik keng tarqalganki, najot topmagan odamlar dunyosiga ta’sir ko‘rsatmaydi. Banklar va kompaniyalar foyda olish umidida qarz beradilar. Buning uchun Ilohiy muhabbat talab etilmaydi.

    6:35 Shuning uchun Iso dushmanlarimizni sevishimiz, hech narsa kutmasdan yaxshilik qilishimiz va qarz berishimiz kerakligini takrorladi. Bu aniq xristiancha xatti-harakat bo‘lib, u Xudoning o‘g‘illari bo‘lganlarni ajratib turadi. Albatta, insonlar bunday yo‘l bilan Parvardigorning farzandiga aylanishmaydi; bu faqat Iso Masihni Rabb va Najotkor sifatida qabul qilish orqali sodir bo‘lishi mumkin (Yuhanno 1:12). Haqiqiy imonlilar Xudoning farzandlari ekanliklarini shu tarzda tasdiqlaydilar. Xudo biz bilan 27-35-oyatlarda tasvirlanganidek munosabatda bo‘ladi. U noshukur va yovuzlarga ham yaxshidir. Biz ham shunday qilsak, oilaviy o‘xshashlikni namoyon etamiz. Biz Xudodan tug‘ilganimizni ko‘rsatamiz.

    6:36 Rahmdil bo‘lish - hatto qasos olishga qodir bo‘lsak ham kechirish demakdir. Ota bizga munosib jazo bermagani uchun rahm-shafqat ko‘rsatdi. U bizning ham boshqalarga rahmdil bo‘lishimizni istaydi.

    6:37 Muhabbat qilmaydigan ikki narsa bor: u hukm qilmaydi va qoralamaydi. Iso: "Hukm qilmanglar, shunda hukm qilinmaysizlar", - deb aytgan. Avvalambor, biz insonning niyatlari haqida hukm chiqarmasligimiz kerak. Biz uning qalbini o‘qiy olmaymiz, binobarin, inson nima uchun aynan shunday qilayotganini bila olmaymiz.

    Bundan tashqari, biz boshqa bir masihiyning ish tamoyillari yoki xizmatini qoralashimiz kerak emas (1 Korinfliklar 4:1-5), bu holatlarning barchasida yagona Xudo - Hakamdir. Umuman olganda, biz qoralashimiz kerak emas. Tanqid ruhi, ayb qidirish muhabbat qonunini buzadi.

    Shunday bo‘lsa-da, masihlarga hukm qilish huquqi berilgan muayyan sohalar mavjud. Ko‘pincha boshqalarning haqiqiy masihiy ekanini aniqlashimizga to‘g‘ri keladi; aks holda, "birovning bo‘yinturug‘ini" hech qachon taniy olmaymiz (2 Korinfliklar 6:14). Gunoh oilada va jamoatda qoralanishi kerak. Boshqacha aytganda, biz nima yaxshi-yu, nima yomonligi haqida mulohaza yuritishimiz kerak, ammo shaxsni o‘ldirish yoki undashni shubha ostiga qo‘ya olmaymiz.

    "Kechiring va kechirilasiz." Bu yerda bizning kechirishimiz kechirish istagimizga bog‘liq qilib qo‘yilgan. Muqaddas Kitobning boshqa oyatlarida esa, Masihga imon keltirib, to‘la-to‘kis va so‘zsiz kechirilganimiz haqida aniq aytilgan. Bu qarama-qarshilikni qanday qilib murosaga keltirish mumkin? Izoh quyidagicha: biz ikki xil kechirim haqida gapiryapmiz - qonuniy va otalik kechirimlari. Qonuniy afv - Rabbimiz Iso Masihga ishongan har bir kishiga Xudo tomonidan beriladigan afvdir. Bu shuni anglatadiki, Masih gunohlar uchun jazo oldi va imonli gunohkor ular uchun to‘lashga majbur bo‘lmaydi. Bunday kechirim so‘zsiz bo‘ladi.

    Otalik kechirimi Xudo Ota tomonidan O‘zining adashgan farzandiga, u o‘z gunohlarini tan olib, ulardan voz kechganda beriladi. Natijada Xudoning oilasi bilan aloqa tiklanadi va bu gunoh uchun jazoga hech qanday aloqasi yo‘q. Agar biz bir-birimizni kechirishni istamasak, Xudo bizni kechirmaydi. U bunday qila olmaydi va bunday qilganlar bilan muloqotda bo‘la olmaydi. Iso "kechirimli bo‘lasizlar", deb aynan shunday otalik kechirimini nazarda tutgan.

    6:38 Muhabbat berish qobiliyatida namoyon bo‘ladi (Yuhanno 3:16 ga qarang; Efesliklar 5:25). Masihiylik xizmati - bu xayr-ehson xizmatidir. Saxiylik qilgan saxiylik bilan mukofotlanadi. Bu yerda kiyimining old tomoni katta etakka ega bo‘lgan kishi misol tariqasida keltirilgan. U urug‘lik donni tashish uchun undan foydalanadi. U donni qancha uzoqqa sochsa, hosili shuncha ko‘p bo‘ladi. U silkitilgan, bostirilgan va to‘lib-toshgan yaxshi o‘lchov bilan mukofotlanadi. U mukofotni qo‘yniga, ya’ni kiyimining etagiga oladi. Hayotning barqaror qoidasi shundan iborat: biz ekkanimizga yarasha o‘ramiz, xatti-harakatlarimiz bizga ta’sir ko‘rsatadi, chunki qanday o‘lchov bilan o‘lchasangiz, sizga ham shunday o‘lchov bilan o‘lchanadi. Moddiy narsalarni eksak, bebaho ma’naviy xazinani o‘rib olamiz. Shuningdek, biz o‘zimiz uchun saqlagan narsamizni yo‘qotamiz va bergan narsamizga ega bo‘lamiz.

1. Ko‘r munofiq haqidagi masal (6:39−45)

   6:39 Oldingi oyatlarda Hazrati Iso Masih shogirdlari ehson xizmatini bajarishlari kerakligi haqida ta’lim bergan edi. Endi U, boshqalarga baraka keltirish imkoniyati ularning o‘z ruhiy holatiga bog‘liq ekanligini ogohlantirmoqda. Ko‘r ko‘rni yetaklay oladimi? Ikkalasi ham chuqurga yiqilmaydimi? Biz o‘zimizda yo‘q narsani bera olmaymiz.

   Agar Xudoning Kalomidagi ayrim haqiqatlarga ko‘zimiz yopiq bo‘lsa, bu borada hech kimga yordam bera olmaymiz. Ruhiy hayotimizda ko‘r nuqtalar mavjud bo‘lsa, bu ko‘r nuqtalar biz ta’lim berayotganlar hayotida ham bo‘lishi shubhasiz.

   6:40 "Shogird ustozidan ustun bo‘lolmaydi; lekin kamolga yetgan har bir shogird o‘z ustozi kabi bo‘ladi". Inson o‘zi bilmagan narsani o‘rgata olmaydi. U shogirdlarini o‘zi erishgan darajadan yuqoriga olib chiqa olmaydi. Ularga qancha ko‘p ta’lim bersa, ular unga shuncha o‘xshab boradi. Biroq, uning o‘sish bosqichi ularni yetkazishi mumkin bo‘lgan yuqori chegarani belgilaydi.

   Shogird o‘zi ta’lim olayotgan ustoziga o‘xshaganda, kamolotga erishadi. Ustozning ta’limoti yoki hayotidagi kamchiliklar shogirdlari hayotiga o‘tadi va ta’lim yakunlangach, shogirdlardan ustozidan ustun bo‘lishini kutib bo‘lmaydi.

   6:41−42 Bu muhim haqiqat xas va xoda misolida yanada yaqqolroq ko‘rsatilgan. Bir kuni bir kishi donni yanchayotgan joydan o‘tib ketayotgandi. To‘satdan esgan shamol kepakni ko‘tarib yubordi va kichik bir xas to‘g‘ri odamning ko‘ziga tushdi. U ko‘ziga tushgan somon parchasidan qutulish uchun ko‘zini ishqalaydi, ammo qanchalik ko‘p ishqalasa, ko‘zi shunchalik ko‘proq qichishadi. Shu payt yonidan boshqa bir kishi o‘tib ketayotib, uning qiyin ahvolini ko‘radi va yordam taklif qiladi. Biroq bu odamning ko‘zida xoda qadalib turibdi! U zo‘rg‘a yordam bera oladi, chunki nima qilayotganini ko‘ra olmaydi. Bu ibratning ma’nosi shundaki, o‘qituvchi o‘z shogirdlariga ularning hayotidagi kamchiliklar haqida gapira olmaydi, agar uning hayotida xuddi shunday, hatto undan-da kattaroq kamchiliklar bo‘lsa-yu, o‘zi buni sezmasa. Boshqalarga yordam bermoqchi bo‘lsak, avvalo o‘z hayotimiz ibratli bo‘lishi kerak. Aks holda, odamlar bizga: "Ey tabib, avval o‘zingni davolab ol!" deyishadi.

   6:43−45 Rabbimiz keltirgan to‘rtinchi misol - daraxt va mevadir. Daraxt o‘z mohiyatiga ko‘ra yaxshi yoki yomon meva beradi. Biz daraxt haqida u beradigan mevaning turi va sifatiga qarab xulosa chiqaramiz. Shogirdlik masalasida ham shunday. Axloqan pok va ruhan sog‘lom inson qalbining ezgu xazinasidan boshqalarga baraka keltira oladi. Boshqa tomondan, ichki dunyosi iflos bo‘lgan odam qalbining yovuz xazinasidan yomonlik chiqaradi.

   Shunday qilib, 39-45-oyatlarda Rabbimiz shogirdlariga ularning xizmati xulq-atvor xizmati bo‘lishi kerakligini tushuntirmoqda. Ular qachondir nima deyishi yoki qilishidan ko‘ra, kim ekanligi muhimroqdir. Xizmatlarining yakuniy natijasi ular qanday odam ekanliklariga bog‘liq bo‘ladi.

   J. Rabbimiz itoatni talab qiladi (6:46−49)

   6:46 "Nega Meni ’Rabbim! Rabbim!’ deb chaqirasizlar-u, aytganlarimni qilmaysizlar?" "Rab" so‘zi "xo‘jayin" degan ma’noni anglatadi; bu Rabbimiz bizning hayotimiz ustidan to‘liq hukmronlikka ega ekanligini, biz Unga tegishli ekanligimizni va Uning aytganlarini bajarishga majbur ekanligimizni bildiradi. Uni Rab deb atab, keyin Unga itoat qilmaslik bema’ni ziddiyatdir. Uning hukmronligini tan olishni da’vo qilishning o‘zigina yetarli emas. Haqiqiy muhabbat va imon itoatkorlikni o‘z ichiga oladi. Agar Uning aytganlarini bajarmasak, Uni chin dildan sevmaymiz va Unga chin dildan ishonmaymiz.

   Sen Meni "Yo‘l" deb ataysan-u, ortimdan ergashmaysan,

   Sen Meni "Hayot" deb ataysan-u, Men bilan yashamaysan,

   Sen Meni "Xo‘jayin" deb ataysan-u, Menga bo‘ysunmaysan,

   Agar Men seni hukm qilsam, Meni ayblama.

   Sen Meni "Non" deb ataysan-u, Mendan tatib ko‘rmaysan,

   Sen Meni "Haqiqat" deb ataysan-u, Menga ishonmaysan,

   Sen Meni "Rab" deb ataysan-u, Menga xizmat qilmaysan,

   Agar Men seni hukm qilsam, Meni ayblama.

   (Jeffrey O‘Hara)

   6:47−49 Bu muhim haqiqatni yanada mustahkamlash maqsadida Rabbimiz ikki quruvchi haqida hikoya aytadi. Biz bu hikoyani Xushxabar bilan bog‘liq holda keng qo‘llaymiz: donishmand odam imon keltirib najot topgan kishini, ahmoq odam esa Masihni rad etib halok bo‘lgan kishini ifodalaydi, deymiz. Bu, shubhasiz, qimmatli tushuntirish. Biroq, bu hikoyani o‘z kontekstida tahlil qilsak, unda yanada chuqurroq ma’no borligini ko‘ramiz.

   Dono kishi Masihga kelgan (najot), Rabbining so‘zlarini tinglagan (ta’lim) va ularga amal qilgan (itoat) kishidir. U o‘z hayotini ushbu bobda keltirilgan masihiy shogirdlik tamoyillari asosida quradigan insondir. Bu hayotni barpo etishning to‘g‘ri yo‘lidir. Uy sel va suv oqimlariga duch kelganda, u mustahkam turadi, chunki u qoyaga - Masih va Uning ta’limotiga asoslangan. (Muqaddas Kitobning eng zamonaviy tarjimalarida asosiy fikr yo‘qolgan. Gap qanday qilib emas, balki Kim (Masih) ustiga hayotni qurish kerakligi haqida ketmoqda!) Nodon odam - tinglaydigan (ta’lim), ammo amal qilmaydigan (itoatsizlik) kishidir. U o‘z hayotini o‘ziga eng yaxshi tuyulgan narsaga quradi, bu dunyoning nafsiy tamoyillariga ergashadi. Hayot bo‘roni boshlanganda, uning poydevorsiz uyi darrov yemiriladi. Uning joni qutqarilishi mumkin, lekin u hayotini yo‘qotadi. Dono odam - Inson O‘g‘li uchun xastalikka chidagan, ochlikni boshdan kechirgan, yig‘lagan va ta’qib qilingan kishidir. Bunday odamni dunyo aqlsiz deydi, Iso esa uni dono deb ataydi.

   Boy-badavlat, hashamatli ziyofatlar qiladigan, aysh-ishratda yashaydigan, odamlar orasida mashhur bo‘lgan kishi ahmoqdir. Dunyo uni donishmand deb biladi. Iso esa uni nodon deb ataydi.