Yuhanno Muqaddas xushxabar: 13Bob

I. Iso shogirdlarining oyoqlarini yuvmoqda (13:1−11)

13-bobda voqealar Quddusning yuqori qismida kechadi. Iso endi dushmanlik qilayotgan yahudiylar orasida yurmay qo‘ygan edi. U shogirdlari bilan Quddusning yuqori xonasida yolg‘iz qoldi, toki yaqinlashib kelayotgan sinov va xochga mixlanishdan oldingi qolgan vaqtni ular bilan suhbatda o‘tkazsin. Yuhannoning 13−17-boblari butun Yangi Ahdning eng sevimli qismlaridan biridir.

13:1 Xochga mixlanishidan bir kun oldin, Rabbimiz Iso o‘lish, tirilish va osmonga qaytish vaqti kelganini bilardi. U bu dunyodagi O‘ziga tegishli bo‘lganlarni, ya’ni haqiqatan imon keltirganlarni sevardi. U yerlik xizmatining oxirigacha ularni sevdi va abadiy sevib qoladi. Shu bilan birga, U ularni cheksiz sevgi bilan sevganini isbotlamoqchi edi.

13:2 Yuhanno bu yerda qaysi kechki ovqat haqida gapirayotganini aytmagan - Fisih kechasi, Qutlug‘ Kechlik yoki oddiy ovqatlanish. Iblis Yahudoning yuragiga Isoni sotish vaqti keldi, degan fikrni soldi. Yahudo Rabbiga qarshi yovuz niyatni ancha oldin o‘ylab qo‘ygan edi, ammo endi unga o‘zining iflos rejalarini amalga oshirish uchun ishora berildi.

13:3 Uchinchi oyatda xizmatkorning vazifasini kim bajarganiga urg‘u berilgan - bu shunchaki ravvin yoki ustoz emas, balki o‘zining ilohiyligini anglagan Iso edi. U O‘ziga qanday vazifa topshirilganini, Xudodan kelganini va Xudoga qaytayotganini bilardi.

13:4 U O‘zining kimligini, vazifasini va shogirdlarining oyoqlarini yuvish uchun egilishga imkon bergan taqdirini to‘la anglardi. Kechki ovqatdan so‘ng, Rabbimiz ustki kiyimini yechdi. Keyin sochiqni olib, xizmatkorday belini bog‘ladi. Bu voqea Markoning "Mukammal xizmatkor" Injilida tasvirlanishini kutishimiz mumkin edi. Ammo bu voqeaning Xudo O‘g‘li haqidagi Injilda yozilgani uni yanada ajoyib qiladi.

Bu ramziy harakat bizga Rabbimizning osmon saroylarini tark etib, bu dunyoga Xizmatkor sifatida kelganini va O‘zi yaratgan insonlarga xizmat qilganini eslatadi.

13:5 Sharq mamlakatlarida ochiq sandallar kiyilgani uchun oyoqlarni tez-tez yuvib turish zarur edi. Xo‘jayinning quli mehmonlarning oyoqlarini yuvishi odatiy hol bo‘lib, mehmondo‘stlik va iltifot belgisi hisoblangan. Bu yerda Ilohiy Xo‘jayin O‘zi qulga aylandi va bu kamtarona vazifani bajardi. Iso xoinning oyoqlari oldida - qanday manzara! Biz uchun qanday ibrat!

13:6 Butrus Rabbimiz uning oyoqlarini yuvmoqchi ekanidan hayratga tushdi va noroziligini bildirdi: bunday ulug‘ Rabbimiz u kabi arzimas kishiga qanday bo‘ysunishi mumkin? Xudoning xizmatkor qiyofasida ko‘rinishi odamni xavotirga soladi.

13:7 Iso Butrusga qilayotgan ishi ma’naviy ahamiyatga ega ekanini tushuntirdi. Oyoq yuvish ma’naviy poklanishni ifodalardi. Butrus Rabbimiz jismoniy harakatni bajarayotganini bilsa-da, uning ma’naviy mohiyatini tushunmagan edi. Biroq u tezda tushunib yetadi, chunki Rabbimiz buni tushuntirib beradi. U buni o‘z tajribasidan ham anglaydi, keyinchalik Rabbimizni inkor etgandan so‘ng, Unga qaytganida.

13:8 Butrus inson tabiatidagi keskinlikning jonli misolidir. U Rabbimiz hech qachon uning oyoqlarini yuvmasligiga qasam ichdi; bu yerda "hech qachon" so‘zma-so‘z "abadiy emas" degan ma’noni anglatadi. Rabbimiz Butrusga bunday yuvishsiz U bilan hech qanday munosabat bo‘lmasligi mumkinligini aytdi. Oyoqni yuvishning ahamiyati endi oydinlashdi. Masihiylar bu dunyoda yashaganlari uchun, ular ifloslik bilan to‘qnash keladilar. Ular behayo so‘zlarni eshitadilar, xunuk narsalarni ko‘radilar, imonsiz odamlar bilan ishlaydilar va bu har bir imondorni muqarrar ravishda bulg‘aydi. Ular doimo yuvinib, poklanib turishlari lozim. Bu poklanishni Kalom suvi amalga oshiradi. Muqaddas Kitobni o‘qiganimizda, o‘rganganimizda, va’z qilinganini eshitganimizda va muhokama qilganimizda, u bizni tashqi yovuz ta’sirlardan tozalayotganini ko‘ramiz. Boshqa tomondan, Muqaddas Kitobni qanchalik e’tiborsiz qoldirsak, bu yomon ta’sir shunchalik ongimizda va hayotimizda iz qoldirishi mumkin. Iso: "Sen Men bilan aloqador bo‘lmaysan", deganida, Butrus Uning oyoqlarini yuvmaguncha najot topolmasligini emas, balki Muqaddas Yozuvlarning uzluksiz poklovchi ta’siri orqaligina Rabbimiz bilan muloqot qilish mumkinligini nazarda tutgan.

13:9−10 Endi Butrus boshqa chegaraga o‘tib ketdi. Bir daqiqa oldin u: "Hech qachon", degan edi. Endi esa: "Butun badanimni yuving", dedi.

Hammomdan chiqqan odamning oyoqlari yana kirlangani kabi. Ammo u yana boshdan-oyoq yuvinishi shart emas, faqat oyoqlarini yuvsa kifoya. "Cho‘milgan odam faqat oyoqlarini yuvishi kerak, chunki u butunlay toza."

Hammom yoki cho‘milish xonasi bilan kosa, yuvingich o‘rtasida farq bor. Cho‘milish xonasi najot paytida olingan poklanishni ifodalaydi. Masihning qoni orqali gunoh jazosidan poklanish faqat bir marta sodir bo‘ladi. Yuvingich esa Xudoning Kalomi ta’sirida doimiy ravishda sodir bo‘lishi kerak bo‘lgan gunoh iflosligidan tozalanishni bildiradi. Faqat bitta cho‘milish xonasi bor, lekin oyoq yuvgichlar ko‘p. "Sizlar poksiz, lekin hammangiz emas" degani, Yahudodan tashqari barcha shogirdlar ruhiy qayta tug‘ilish cho‘milishidan o‘tganini anglatadi. U esa najotni qabul qilmadi.

13:11 Hamma narsani bilguvchi Rabbimiz Yahudoning Unga xiyonat qilishini bilar edi, shuning uchun U ulardan birini hech qachon qutqaruvchi cho‘milishdan o‘tmagan kishi sifatida ajratib qo‘ydi.

J. Iso shogirdlarini O‘z misoliga ergashishga o‘rgatmoqda (13:12−20)

13:12 Bu yerda Iso barcha shogirdlarining oyoqlarini yuvgani aytilgan. So‘ngra U kiyimlarini kiyib, yana joyiga o‘tirib, ularga bu ishning ma’naviy ahamiyatini tushuntira boshladi. U suhbatni savol bilan boshladi. Xaloskorning savollarini tahlil qilish qiziqarli. Bu Uning ta’lim berishdagi eng samarali usullaridan biridir.

13:13−14 Shogirdlar Isoning ularning Ustozi va Rabbisi ekanligini tasdiqladilar va haq edilar. Ammo Uning misoli Shohlikdagi eng yuqori o‘rin xizmatkorga tegishli ekanini ko‘rsatdi.

Agar Rabbimiz va Ustoz shogirdlarining oyoqlarini yuvgan bo‘lsa, ular bir-birlarining oyoqlarini yuvmasalar o‘zlarini qanday oqlaydilar? Rabbimiz ular bir-birining oyog‘ini suv bilan yuvishi kerakligini nazarda tutganmi? (Sharq mamlakatlarida boshqalarning oyog‘ini yuvish odati bor, ammo bu kamtarona xizmatning bir misoli, xolos.) U bu yerda cherkov marosimini joriy qilganmi? Yo‘q, bu ishning ma’naviy ahamiyati bor edi. U shogirdlariga bir-birlarini Kalomda doimiy muloqotda pok saqlashlari kerakligini uqtirgan. Agar kimdir birodarining behuda ishlarga berilib ketganini yoki loqayd bo‘lib qolganini sezsa, unga Muqaddas Kitobga asosan mehr bilan nasihat qilishi lozim.

13:15−16 Rabbimiz ularga ma’naviy ma’noda bir-birlari uchun nima qilishlari kerakligi haqida namuna, yaqqol saboq berdi.

Agar mag‘rurlik yoki shaxsiy alam birodarlarimizga egilib xizmat qilishimizga to‘sqinlik qilsa, Rabbimizdan ustun emasligimizni esda tutishimiz kerak. U noloyiq va noshukr odamlarning oyoqlarini yuvishga rozi bo‘ldi, ulardan biri Unga xiyonat qilishini bila turib. Pul evaziga sizni sotmoqchi bo‘lgan odamga egilib xizmat qila olarmidingiz? Elchilar (shogirdlar) o‘zlarini ularni yuborgan Zot (Rabbimiz Iso) qilgan ishlardan yuqori tutmasliklari kerak.

13:17 Kamtarlik, beg‘arazlik va xizmat haqidagi bu haqiqatlarni bilish bir narsa; lekin ularni bilish va hech qachon bajarmaslik mumkin. Haqiqiy qiymat va baraka ularning ijrosidadir!

13:18 Rabbimiz hozirgina o‘rgatgan xizmat haqidagi barcha haqiqatlar Yahudoga taalluqli emas edi. U Rabbimiz butun dunyoga Xushxabar bilan yuborgan odamlardan biri emas edi. Iso Muqaddas Kitobda, xususan Zabur 40:10 da, Uning xoinligi haqida aytilgan so‘zlar amalga oshishini bilardi. Yahudo uch yil davomida Rabbimiz bilan birga ovqatlanib, baribir Unga qarshi oyog‘ini ko‘tardi - bu uning Rabbimizga xiyonat qilganini anglatadi. Zaburning 41-sanosida xoin Rabbimiz tomonidan "yaqin do‘stim" sifatida tasvirlangan.

13:19 Rabbimiz shogirdlariga xiyonatga uchrajagini oshkor qildi, toki bu ro‘y berganda ular Uning haqiqiy Ilohiy zot ekanligiga ishonishsin. "...Men O‘sha ekanligimga ishondingiz." Yangi Ahdagi Iso - bu Eski Ahddagi Yahova. Shunday qilib, amalga oshgan bashorat Masihning ilohiyligiga, shuningdek, bu yerda qo‘shimcha qilib aytadigan bo‘lsak, Muqaddas Kitobning ilohiy ilhomlanganligiga buyuk dalillardan biridir.

13:20 Rabbimiz xiyonatga uchrajagini va bu shogirdlarning qoqilishi va shubhalanishiga sabab bo‘lishi mumkinligini bilardi. Shuning uchun qo‘llab-quvvatlovchi va dalda beruvchi so‘zlarni qo‘shib qo‘ydi. Ular ilohiy vazifa bilan yuborilganliklarini yodda tutishlari kerak. Ular U bilan shunchalik o‘zlarini tenglashtirishlari kerakki, ularni qabul qilganlar shu orqali Uni ham qabul qilsinlar. Xuddi Masihni qabul qilganlar Otasi bo‘lgan Xudoni qabul qilganlari kabi. Shunday ekan, Xudoning O‘g‘li va Otasi bilan yaqin munosabatda bo‘lish ularga madad bo‘lishi kerak.

K. Iso O‘ziga xiyonat qilinishini oldindan aytmoqda (13:21−30)

13:21−22 Shogirdlaridan biri Unga xiyonat qilishini bilish Rabbimizni chuqur iztirob chekishiga sabab bo‘ldi. Bu yerda Iso xoinga o‘zining yovuz niyatidan voz kechish uchun so‘nggi imkoniyat berganday ko‘rinadi. Uni ochiq fosh qilmay, Rabbimiz o‘n ikki kishidan birining Unga xiyonat qilish niyatidan xabardor ekanligini ko‘rsatdi. Shunday bo‘lsa-da, bu ham xoinning rejalarini o‘zgartirmadi.

Boshqa shogirdlar Yahudodan shubhalanishmadi. Ular o‘zlaridan birining bunday qilishiga hayron bo‘lishdi va bu kim bo‘lishi mumkinligini tushunolmay qolishdi.

13:23 O‘sha paytlarda odamlar ovqatlanish vaqtida dasturxon atrofida o‘tirishmas, balki to‘shakka suyanib, yonboshlab yotishardi. Ushbu Injilning muallifi Yuhanno Iso sevgan shogird edi. U o‘z ismini tilga olmadi, lekin Qutqaruvchining qalbida o‘ziga xos o‘rin egallaganini ta’kidlashdan qo‘rqmadi. Rabbimiz barcha shogirdlarini sevardi, ammo Yuhannoni alohida e’zozlardi.

13:24−25 Unga Butrus ovoz chiqarmasdan ishora qildi. Ehtimol, u bosh irg‘ab, Yuhannoga xoinning kimligini aniqlashni so‘ragandir. Yuhanno Isoning ko‘ksiga boshini qo‘yib, shivirlab taqdiriy savolni berdi, ehtimol, javob ham xuddi shunday past ovozda berilgandir.

13:26 Iso javob berib, kimga bir burda nonni sharobga botirib bersa, o‘sha xoin ekanligini aytdi. Ba’zilarning aytishicha, Sharqda uy egasi taom paytida nonni aziz mehmonga uzatadi.

Yahudoga aziz mehmon sifatida munosabatda bo‘lib, Rabbimiz unga alohida marhamat va muhabbat ko‘rsatdi, shu tariqa uni tavbaga chaqirishga urindi. Boshqalarning ta’kidlashicha, yahudiylarning Fisih bayramida non odatda shunday uzatilardi. Agar shunday bo‘lsa, Yahudo yahudiylarning Fisih kechasida, Qutlug‘ Kechlik joriy etilishidan oldin ketgan bo‘ladi.

13:27 Iblis allaqachon Yahudoning yuragiga Rabbiga xiyonat qilish fikrini solgan edi. Endi unga shayton kirdi. Avvaliga bu shunchaki taklif edi. Ammo Yahudo uni qabul qildi, unga yoqdi va u rozi bo‘ldi. Endi shayton uni o‘z nazoratiga oldi. Rabbimiz xoinning kimligini aniq ko‘rsatgach, unga bu ishni tezroq bajarishni buyurdi. Shubhasiz, U uni yomonlik qilishga undamadi, balki qayg‘uli bo‘ysunishni ifoda etdi, xolos.

13:28−29 Bu oyat Iso va Yuhanno o‘rtasidagi avvalgi non haqidagi suhbatni boshqa shogirdlar eshitmaganini tasdiqlaydi. Ular hali Yahudoning Rabbimizga xiyonat qilishga tayyorlanayotganini bilishmasdi.

Ba’zilar Iso Yahudoga borib, tezda bayram uchun biror narsa sotib olishni buyurgan yoki Yahudo xazinachi bo‘lgani uchun undan kambag‘allarga biror narsa berishni so‘ragan deb o‘ylashdi.

13:30 Yahudo alohida marhamat belgisi sifatida non bo‘lagini qabul qildi, so‘ngra Rabbimiz va boshqa shogirdlar davrasini tark etdi. Muqaddas Yozuvda "tun edi" degan ma’noli so‘zlar qo‘shilgan.

Yahudo uchun tun nafaqat so‘zma-so‘z ma’noda, balki ma’naviy ma’noda ham - hech qachon tugamaydigan zulmat va vijdon azobi tuni edi. Qutqaruvchiga orqa o‘girganlar uchun tun abadiy bo‘ladi.

L. Yangi amr (13:31−35)

13:31 Yahudo ketishi bilan, Isoning shogirdlari bilan suhbati yanada erkin va samimiy tus oldi. Taranglik yo‘qoldi. "Endi Inson O‘g‘li ulug‘landi," - dedi U. Rabbimiz O‘zi amalga oshirmoqchi bo‘lgan najot ishini kutib turardi. Uning o‘limi mag‘lubiyatdek ko‘ringan bo‘lishi mumkin, ammo bu yo‘qolgan gunohkorlarni qutqarishning usuli edi. Buning ortidan Uning tirilishi va ko‘tarilishi keldi va bularning hammasida U buyuk shon-shuhratni namoyon etdi. Va Xaloskorning ishlarida Xudo ulug‘landi. Uning o‘limi U bizning gunohlarimizga toqat qila olmaydigan muqaddas Xudo, shu bilan birga gunohkorning o‘limini istamaydigan sevuvchi Xudo ekanligini anglatardi; u adolatli Xudo qanday qilib gunohkorlarni oqlashi mumkinligini e’lon qildi. Ilohiylikning har bir xususiyati Golgofada o‘zining eng yuqori cho‘qqisiga erishdi.

13:32 "Agar Xudo Unda ulug‘langan bo‘lsa - U esa ulug‘langan - Xudo ham Uni O‘zida ulug‘laydi". (Yunon grammatikasi (birinchi tur shart va aniqlik maylidagi ei) buni haqiqat deb taxmin qiladi.) Xudo O‘zining sevimli O‘g‘liga munosib sharaf berilishini ko‘radi. "Va tezda Uni ulug‘laydi" - hech kechiktirmay. Ota Xudo Iso Masihning bu bashoratini Uni o‘likdan tiriltirish va osmonda O‘z o‘ng tomoniga o‘tqazish orqali bajo keltirdi. Xudo Shohlik tiklanishini kutib o‘tirmaydi. U darhol O‘z O‘g‘lini ulug‘laydi.

13:33 Iso Masih ilk bor shogirdlariga yosh bolalarga murojaat qilgandek mehribonlik bilan murojaat qildi. U buni faqat Yahudo ketganidan keyingina qildi. Uning ular bilan birga bo‘lishiga ko‘p vaqt qolmagan edi. Tez orada U xochda jon beradi. Ular Uni izlaydilar, ammo Unga ergasha olmaydilar, chunki U osmonga qaytadi. Rabbimiz yahudiylarga ham xuddi shunday gaplarni aytgan edi, biroq U bu so‘zlarga boshqacha ma’no yuklagan edi. Shogirdlar uchun Uning ketishi vaqtinchalik bo‘ladi.

U yana ularning oldiga qaytib keladi (14-bob). Lekin yahudiylar uchun Uning ketishi uzil-kesil va qaytmasdir. U osmonlarga qaytadi va ular imonsizdiklari tufayli Unga ergasha olmaydilar.

13:34 Uning yo‘qligida shogirdlar muhabbat amriga amal qilishlari lozim. Bu amr o‘z vaqtida yangi emas edi, chunki O‘nta amr Xudoga va yaqinlarga muhabbatni o‘rgatgan. Biroq bu amr boshqa jihatdan yangi edi. U yangi, chunki Muqaddas Ruh imonlilarni O‘z qudrati bilan qurshab oladi, toki ular unga itoat eta olsinlar. U eski amrdan ustunligi bilan yangidir. Eskisi: "Yaqiningni sev," deb buyurgan bo‘lsa, yangisi: "Dushmanlaringni seving," deydi.

Yaxshi aytilganki, boshqalarga bo‘lgan muhabbat qonuni endi yangicha aniqlikka ega, yangi sabablar va burch bilan harakatlanadi, yangi misol bilan namoyish etiladi va yangicha itoatkorlikni talab qiladi.

Oyatda aytilganidek, bu amr yangi edi, chunki u ko‘proq sevishga undardi: "Men sizlarni qanday sevgan bo‘lsam, sizlar ham bir-biringizni shunday sevinglar."

13:35 Bo‘yindagi xoch yoki ko‘krakdagi nishon yoxud maxsus libos masihiy shogirdligining belgisi emas. Har kim o‘zini shunday shogird qilib ko‘rsatishi mumkin. Biroq boshqa masihlilarga bo‘lgan muhabbat masihiyning haqiqiy belgisidir. Bu ilohiy kuchni talab qiladi va bunday kuch faqat Ruhda yashovchilarga beriladi.

M.Iso Butrusning Undan voz kechishini oldindan aytadi (13:36−38)

13:36 Simon Butrus Isoning O‘z o‘limi haqida gapirayotganini tushunmadi. U Rabbimiz yer yuzida safarga chiqmoqchi, deb o‘yladi va nima uchun yonma-yon yura olmasligini anglamadi. Rabbimiz Butrusga keyinroq, ya’ni vafot etganidan so‘ng Uning ortidan borishini, ammo hozir buni qila olmasligini tushuntirdi.

13:37 Butrus o‘ziga xos g‘ayrat va shijoat bilan Rabbimiz uchun jonini berishga tayyorligini bildirdi. U e’tiqod yo‘lida o‘limga bardosh berishga o‘z kuchi yetadi, deb o‘ylardi.

Keyinchalik u chindan ham Rabbimiz uchun jon berdi, biroq bu Xudo unga alohida kuch va jasorat ato etgani tufayli yuz berdi.

13:38 Iso uning "o‘ylamay qilingan g‘ayratini" sinab ko‘radi va Butrusga u bilmagan bir narsani aytadi: tong otmasdan oldin u Rabbimizdan uch marta tonadi. Shunday qilib, Butrusga uning zaifligi, qo‘rqoqligi va faqat o‘z kuchiga tayanib, hatto bir necha soat davomida ham Rabbimizga ergasha olmasligi eslatildi.